www/telegrami.mk
Eurostat: 11.6.% e shtetasve të RMV nuk përballojnë qiratë, faturat, pushimet, apo blerjen e rrobave të reja.Më pak europianë në vështirësi se një dekadë më parë
Në nivel të Bashkimit Europian, numri i personave që jetojnë në kushte të privimit të rëndë material dhe social ka rënë nga rreth 41 milionë në vitin 2015 në 27.5 milionë në vitin 2024.
Mesatarisht në BE, rreth 6.3% e popullsisë shfaq nivel të lartë të privimit material, me kryesimin që e mbajnë Rumania (16.8%), Greqia (14.9%), Bullgaria (15%) dhe niveli më i ulët është në Poloni (2%), Holandë (2.6%), Austri (2.9%), Çeki (2.6%).
Si matet treguesi i privimit material
Treguesi i privimit material, sipas përkufizimit të Eurostat, mat mungesën e detyruar të disa elementeve që konsiderohen të nevojshme dhe të dëshirueshme për një jetë të përshtatshme.
Ai mat përqindjen e popullsisë që nuk mund të përballojë të paktën 7 nga 13 elementët e mëposhtëm:
- pagesën e qirasë, faturave, kësteve të blerjeve me pagesë të shtyrë ose kësteve të kredive të tjera;
- mbajtjen e banesës mjaftueshëm të ngrohtë;
- përballimin e shpenzimeve të papritura;
- konsumimin e mishit, pulës, peshkut ose alternativave vegjetariane çdo dy ditë;
- një javë pushime larg shtëpisë;
- aksesin në një makinë ose furgon për përdorim personal;
- zëvendësimin e mobilieve të konsumuara;
- zëvendësimin e rrobave të konsumuara me disa të reja;
- zotërimin e dy palëve këpucë të përshtatshme;
- shpenzimin e një shume të vogël parash çdo javë për veten;
- pjesëmarrjen në aktivitete të rregullta argëtuese;
- takimin me miq ose familjarë për një pije apo vakt të paktën një herë në muaj;
- lidhjen me internet.
Elementët 1 deri në 7 lidhen me nivelin e familjes, ndërsa elementët 8 deri në 13 lidhen me nivelin individual.
Ndërsa zyrtarët flasin për rritje ekonomike, investime dhe zhvillim, realiteti social në Maqedoninë e Veriut vazhdon të tregojë një pamje më pak optimiste. Të dhënat për privimin material tregojnë se 11.6% e qytetarëve jetojnë në kushte ku nuk mund të përballojnë nevojat bazë të jetesës.
Privimi material nuk është thjesht një statistikë. Ai nënkupton familje që nuk arrijnë të paguajnë faturat në kohë, nuk mund ta ngrohin shtëpinë siç duhet gjatë dimrit, nuk kanë mundësi të përballojnë shpenzime të papritura apo t’u sigurojnë anëtarëve të familjes një standard minimal jetese. Kjo është një pasqyrë e drejtpërdrejtë e cilësisë së jetës.
Edhe pse Maqedonia e Veriut shpesh prezantohet si një vend që po ecën drejt standardeve evropiane, treguesit socialë tregojnë se shumë qytetarë ende luftojnë për gjërat më elementare. Krahasuar me Serbinë, e cila ka një normë prej 10.3%, Maqedonia e Veriut paraqitet më dobët, ndërsa vetëm Mali i Zi ka një përqindje pak më të lartë në rajon me 12.3%.
Kjo ngre një pyetje të rëndësishme: si është e mundur që, pas dekadash reformash, premtimesh dhe miliarda eurosh investime publike, mijëra familje vazhdojnë të jetojnë me mungesa bazë? Nëse ekonomia po ecën përpara, atëherë përse kjo nuk reflektohet në mirëqenien e qytetarëve?
Një shtet nuk matet vetëm me autostrada, ndërtesa apo deklarata politike. Ai matet edhe me aftësinë e qytetarëve për të jetuar me dinjitet. Për sa kohë një pjesë e konsiderueshme e popullsisë nuk arrin të sigurojë nevojat themelore, çdo sukses ekonomik mbetet i paplotë dhe çdo statistikë pozitive duhet parë me kujdes.
Edhe më shqetësues është fakti se ky tregues vjen në një periudhë kur qytetarëve u është premtuar rritje e standardit jetësor. Çmimet e ushqimeve, energjisë elektrike, shërbimeve komunale dhe banimit janë rritur ndjeshëm vitet e fundit, ndërsa shumë paga dhe pensione nuk kanë ndjekur të njëjtin ritëm. Si rezultat, një pjesë e madhe e familjeve shpenzon pothuajse të gjitha të ardhurat vetëm për nevojat elementare.
Nëse shteti vazhdon të matë suksesin vetëm përmes shifrave makroekonomike, duke anashkaluar jetën e përditshme të qytetarëve, atëherë krijohet një hendek i madh mes propagandës dhe realitetit. Rritja ekonomike ka vlerë vetëm kur përkthehet në paga më të mira, vende pune më cilësore, ulje të varfërisë dhe më shumë siguri sociale.
Po aq shqetësues është fakti se qindra mijëra qytetarë, veçanërisht të rinjtë, vazhdojnë ta shohin emigrimin si zgjidhjen më të mirë për një jetë më dinjitoze. Kur një vend humbet vazhdimisht kapitalin e tij njerëzor, kjo është shenjë se zhvillimi nuk po arrin tek qytetari.
Prandaj, qeveria duhet të japë përgjigje konkrete: cilat politika do ta ulin privimin material? Si do të rritet fuqia blerëse e qytetarëve? Si do të mbrohen familjet nga rritja e kostos së jetesës? Pa përgjigje për këto pyetje, premtimet për zhvillim mbeten slogane.
Qytetarët nuk jetojnë me konferenca për shtyp, deklarata optimiste apo reklama politike. Ata jetojnë me pagën që marrin në fund të muajit, me faturat që duhet të paguajnë dhe me ushqimin që vendosin në tryezë. Dhe pikërisht aty matet suksesi ose dështimi i çdo qeverie.
Një vend që synon anëtarësimin në Bashkimin Evropian nuk duhet të konkurrojë me standardet më të ulëta të rajonit, por me standardet sociale të Evropës. Përndryshe, integrimi evropian rrezikon të mbetet vetëm një objektiv politik, ndërsa mirëqenia e qytetarëve vazhdon të mbetet pas.Monitor dhe AI e www.telegrami.mk
