www.telegrami.mk
analizë politike
Takimi i Ministrit të Drejtësisë Jeton Shasivari dhe Darko Kostadinovskit kryetari Gjykatës Kushtetuese më tepër ishte PiAr :në këtë takim ka një pikë shumë të fortë për kritikë institucionale dhe politike, por do ta ndaja qartë kritikën nga akuzat që kërkojnë prova. Thelbi nuk është se ministri nuk duhet të takohet me Gjykatën Kushtetuese; problemi është çfarë kuptimi politik dhe institucional i jepet atij takimi, sidomos pas një vendimi kaq të ndjeshëm nga Gjykata Kushtetuese për gjuhën shqipe.
Një kritikë e fortë ndërtohet mbi këto pika:
- Gjykata Kushtetuese duhet të jetë mbrojtëse e Kushtetutës, jo interpretuese sipas klimës politike. Në rastet që prekin të drejtat e komuniteteve, çdo vendim duhet të perceptohet si rezultat i një standardi juridik të qëndrueshëm, jo i një balance politike.
- Rasti i gjuhës shqipe është pikërisht testi i pavarësisë institucionale. Nëse një nismë juridike e paraqitur nga një avokat çon në shqyrtim kushtetues dhe përfundon me abrogim të dispozitave që lidhen me përdorimin e gjuhës shqipe, pyetja politike është: cili standard kushtetues u përdor dhe a u analizua në mënyrë të plotë edhe fryma e Amendamentit VIII dhe e Marrëveshjes së Ohrit?
- Mbivotimi është juridikisht i mundshëm nëse rregullat e vendimmarrjes e lejojnë, por politikisht nuk është domosdoshmërisht bindës. Sidomos kur vendimi prek një çështje të ndjeshme ndëretnike, Gjykata duhet të prodhojë jo vetëm një vendim formal, por edhe bindje publike se vendimi është marrë mbi argumente juridike dhe jo mbi shumicën politike të momentit.
- Sa i përket ministrave shqiptarë, kritika mund të jetë edhe më e drejtpërdrejtë: për vite me radhë, pjesëmarrja në pushtet nuk është shoqëruar gjithmonë me kërkesë të mjaftueshme për llogaridhënie institucionale. Por kjo duhet thënë si kritikë politike, jo si akuzë faktike ndaj individëve pa prova.
Dhe këtu vjen pyetja më interesante për takimin Kostadinovski–Pavllovska-Daneva–Shasivari: një takim institucional mund të jetë krejt normal. Por pas një vendimi të debatueshëm mbi gjuhën shqipe, publiku ka të drejtë të pyesë: a kemi të bëjmë me dialog institucional për zbatimin e Kushtetutës, apo me një takim kurtuazie që nuk prek problemin thelbësor?
Ministri i Drejtësisë nuk është organ mbikëqyrës i Gjykatës Kushtetuese. Pikërisht për këtë, komunikimi institucional duhet të jetë transparent dhe i kufizuar brenda kompetencave kushtetuese. Gjykata nuk duhet të presë udhëzime nga politika, ndërsa politika nuk duhet të sillet sikur mund ta kontrollojë Gjykatën.
Në këtë kuptim, kritikë politike e fortë :
Në një shtet kushtetues, Gjykata Kushtetuese nuk duhet të jetë as avokate e qeverisë, as kundërshtare e qeverisë, por mbrojtëse e Kushtetutës. Problemi lind atëherë kur një vendim që prek drejtpërdrejt përdorimin e gjuhës shqipe krijon përshtypjen se Kushtetuta mund të lexohet ndryshe sipas shumicës së ditës.
Dhe këtu përgjegjësia nuk është vetëm e gjykatësve. Është edhe e ministrave shqiptarë që për 25 vjet kanë qenë pjesë e pushtetit. Nëse sot ministri i Drejtësisë shkon në Gjykatën Kushtetuese për të diskutuar zbatimin e vendimeve dhe reformën juridike, pyetja e qytetarit është e thjeshtë: çfarë kërkoi ministri konkretisht dhe çfarë përgjigjeje mori?
Sepse fotografia e një takimi është protokoll. Demokracia fillon kur dihet çfarë u kërkua, çfarë u përgjigj dhe çfarë do të ndryshojë.
Gjykata Kushtetuese nuk mund të jetë kthetra e supremacionit politik. Ajo duhet të jetë mburoja e Kushtetutës. Dhe nëse Kushtetuta garanton të drejta gjuhësore, ato nuk mund të varen nga humori i shumicës politike apo nga interpretimi i momentit.
www.telegrami.mk
P.s për analfabetët juridik Në kuptimin juridik dhe kushtetues, Gjykatën Kushtetuese nuk e kontrollon as Kuvendi, as Qeveria, as Presidenti dhe as gjykatat e rregullta. Ajo është organ i pavarur që mbron kushtetutshmërinë dhe ligjshmërinë.
Kuvendi i zgjedh të 9 gjyqtarët, me mandat 9-vjeçar dhe pa të drejtë rizgjedhjeje.
Kush i propozon?
Kushtetuta parashikon:
për 5 të tjerët procedura zhvillohet në Kuvend.
Presidenti propozon 2 gjyqtarë;
Këshilli Gjyqësor propozon 2 gjyqtarë nga radhët e gjyqtarëve;
Mesut Shabani
