www.telegrami.mk
Videoja e dronit mbi ekskavatorë dhe kamionë në seksionin Gostivar-Bukojçan përfundoi në të gjitha portalet brenda pak orësh: “17 kilometra autostradë janë çarë”, “Korridori 8 anashkalon Strazhën”, “ndërtime intensive janë duke u zhvilluar”. Në kuadër, duket si një hap i madh përpara, por pas kësaj shifre fshihet një histori shumë më e madhe – për një projekt me vlerë 1.3 miliardë euro, për seksionin më të shtrenjtë të Korridorit 8 dhe për mënyrën se si po shpenzohen paratë publike për infrastrukturë që duhet të ndryshojë udhëtimin nga Shkupi në Ohër.
Seksioni Gostivar-Bukojçan është një segment kyç i Korridorit 8, pasi anashkalon qafën malore të rrezikshme dhe shpesh të mbyllur të Strazhës. Kjo rrugë ka qenë vendi i aksidenteve të rënda rrugore, ndërprerjeve të trafikut për shkak të përplasjeve, mjegullës, borës dhe akullit për vite me radhë. Në raportet e Ministrisë së Brendshme dhe Ministrisë së Transportit Rrugor dhe Autostradave, Strazha përmendet pothuajse rregullisht si një pikë problematike – me dukshmëri të reduktuar, seksione të mbuluara me borë dhe trafik të bllokuar.
Kjo është arsyeja pse narrativa politike është e qartë: Korridori 8 duhet të sjellë një lidhje më të sigurt dhe më të shpejtë të Pollogut me jugperëndimin e vendit. Por pas mesazhit publik “17 kilometra të përfunduar” qëndron fakti se seksioni Gostivar – Bukojçan është pak më shumë se 30 kilometra i gjatë, kështu që progresi aktual është afërsisht gjysma e rrugës, dhe kjo është në fazën e punimeve tokësore, jo një autostradë e përfunduar.
Korridori 8 dhe seksioni Gostivar – Bukojçan nuk mund të shihen veçmas nga kontrata e madhe me “Bechtel and Enka”. Në mars të vitit 2023, shteti nënshkroi një kontratë me vlerë rreth 1.3 miliardë euro për ndërtimin e katër seksioneve të autostradës me një gjatësi totale prej rreth 110 kilometrash: Tetovë – Gostivar, Gostivar – Bukojçan, Trebenishtë – Strugë – Qafasan dhe Prilep – Manastir. Llogaritjet fillestare tregojnë se vetëm seksioni Gostivar – Bukojçan, me gjatësi rreth 30.3 kilometra, vlerësohet në rreth 560 milionë euro.
Kjo e bën këtë seksion me shumë mundësi më të shtrenjtin në paketë – me një çmim mesatar prej rreth 18 milionë eurosh për kilometër, dukshëm mbi mesataren prej 12 milionë eurosh për kilometër të parashikuar për të gjithë projektin. Shpjegimi i autoriteteve është se terreni është i vështirë, me tunele, ura dhe mure mbajtëse, dhe se seksioni duhet të kompensojë gjeologjinë komplekse dhe viaduktet mbi grykat drejt Kërçovës.
Matësi financiar po lëviz gjithashtu paralelisht me punimet e ndërtimit. Deri në fund të vitit 2024, rreth 261 milionë euro ishin paguar për Bechtel dhe Enka, dhe në vitin 2025 shteti vazhdoi të bënte pagesa prej dhjetëra milionë eurosh individualisht – vetëm në muajt e parë të vitit, disa transhe tejkaluan një total prej miliarda denarësh. Sipas të dhënave të publikuara, kontrata është zbatuar që nga prilli i vitit 2023, dhe dinamika e pagesave nuk përkon gjithmonë me progresin e dukshëm në terren, pasi një pjesë e konsiderueshme e fondeve fillestare janë drejtuar drejt dokumentacionit të projektit, shpronësimit, punimeve përgatitore dhe avancimeve.
Zhvillimi i pabarabartë i seksioneve ngre pyetjen se çfarë do të thotë saktësisht “17 kilometra të thyer” në pamjen e përgjithshme të Korridorit 8. Në Tetovë – Gostivar, i cili është 17.5 kilometra i gjatë, ndërtimi zyrtarisht filloi vetëm në vitin 2025, me një afat prej rreth dy vitesh. Seksioni Trebenishtë – Strugë – Qafasan është ende në fazën e rishikimit të itinerarit, me argumentin se statusi i Liqenit të Ohrit dhe rrethinave të tij duhet të mbrohet, kështu që nuk ka aktivitete të dukshme ndërtimi atje. Paralelisht, për Bukojçan – Kërçovë ka procedura dhe tenderë të veçantë për mbikëqyrje dhe ekzekutim me kompani të tjera.
Përveç shpateve të gurta dhe argjinaturave, ligje po ndërtoheshin edhe në Korridorin 8 për të mbajtur ritmin e projektit. Një ligj i veçantë për partnerët strategjikë dhe një sërë ndryshimesh në ligje të tjera parashikuan përjashtime tatimore, procedura të shkurtuara dhe një regjim të veçantë mbikëqyrjeje. Disa në publik dhe media e etiketuan marrëveshjen si “skandaloze”, me vërejtje se procedurat klasike të tenderit u anashkaluan dhe se publiku ka njohuri të kufizuara për detyrimet e sakta, penalitetet dhe shtojcat e mundshme.
Në terma ekonomikë, 1.3 miliardë euro nuk është vetëm një numër në një kontratë. Është një projekt me vlerë rreth tetë përqind të produktit të brendshëm bruto vjetor të vendit, në një vend që tashmë ka një borxh publik prej mbi gjysmën e PBB-së. Ndërsa Bechtel dhe Enka marrin miliona, shteti do të duhet të shlyejë kreditë dhe të mirëmbajë autostradën për dekada të tëra – me shumë mundësi përmes një kombinimi të fondeve buxhetore dhe mbledhjes së taksave.
Nga perspektiva e qytetarëve, 17 kilometrat që anashkalojnë Strazhën sjellin gjithashtu shumë përfitime konkrete. Udhëtimi për në Ohër dhe Kërçovë do të bëhej më i sigurt, pa rrezikun e kthesave të rrëshqitshme, mjegullës dhe trafikut të bllokuar. Por edhe gjeografia ekonomike do të ndryshonte: disa nga industritë e hotelerisë dhe shërbimeve që jetonin nga trafiku përmes qafës do të anashkaloheshin, dhe kabinat e reja të pagesës dhe rrugët hyrëse do të krijonin “pika të nxehta” të reja për biznesin – por edhe kosto të reja për shoferët.
Ndërsa videot zyrtare dhe grupet e lajmeve festojnë shifrën prej 17 kilometrash, pyetja thelbësore mbetet se sa kilometra, sa miliona dhe sa kohë do të duhen për turin e parë të plotë me makinë të autostradës së re nga Tetova në Ohër.Korridori 8, të paktën për sa i përket shifrave, ka kohë që ka dalë përtej fushëveprimit të një “projekti të rregullt rrugor” dhe është shndërruar në një provë se sa transparente, efikase dhe me përgjegjësi mund ta menaxhojë shteti infrastrukturën më të shtrenjtë në historinë e kohëve të fundit.
=====================================================
https://www.vecer.press/kilometar-avtop-do-20-milii-evra-dali-gradi-makedonija-skapi-avtopatishta
=========================================================
===========================================================
=========================================================
==========================================================
vazhdimi 2 nesër 25.04.2026
===================================www.telegrami.mk
