www.telegrami.mk
Vendimi i autoriteteve shqiptare për shpalljen “persona non grata” të disa shtetasve nga Kosova dhe Maqedonia e Veriut ka hapur një debat të gjerë në opinionin publik. Në rrjetet sociale dhe në komente të ndryshme është pretenduar se kjo masë lidhet me pjesëmarrjen e tyre në luftën e Kosovës (1998–1999) ose në konfliktin e armatosur të vitit 2001 në Maqedoninë e Veriut.
Megjithatë, një shqyrtim i deklaratave publike dhe i informacionit të bërë publik nga institucionet shqiptare nuk e mbështet këtë interpretim.
Asnjë institucion shtetëror në Shqipëri nuk ka deklaruar se vendimet janë marrë për shkak të angazhimit të këtyre personave në UÇK apo në konfliktin e vitit 2001. Përkundrazi, referencat publike flasin për vlerësime të institucioneve të sigurisë që lidhen me aktivitetet e tyre në vitet e fundit dhe me ndikimin e mundshëm të këtyre aktiviteteve ndaj sigurisë kombëtare, rendit publik dhe interesave të Republikës së Shqipërisë.
Kjo ngre disa pyetje me interes publik. Nëse arsyeja nuk është e kaluara e tyre ushtarake, cilat janë konkretisht veprimet që kanë çuar në një masë kaq të rëndë administrative? Pse institucionet kanë zgjedhur të mos publikojnë më shumë detaje? Deri ku mund të shkojë transparenca pa cenuar çështjet e sigurisë kombëtare?
Në mungesë të një arsyetimi të detajuar publik, krijohet terren për interpretime të ndryshme, të cilat shpesh paraqiten si fakte pa u mbështetur në prova. Pikërisht për këtë arsye, është e rëndësishme që debati publik të mbështetet në dokumente dhe deklarata zyrtare, jo në spekulime.
Nga ana tjetër, duhet bërë një dallim i qartë midis pjesëmarrjes historike të një individi në konfliktet e viteve 1998–1999 dhe 2001 dhe vlerësimit që institucionet mund të bëjnë për aktivitetet e tij shumë vite më vonë. Këto janë dy çështje të ndryshme, si në aspektin juridik, ashtu edhe në atë politik.
Deri në publikimin e provave ose dokumenteve zyrtare që dëshmojnë të kundërtën, nuk ekziston bazë faktike për të pohuar se shpallja “persona non grata” është bërë për shkak të rolit të këtyre personave në luftërat e fundviteve ’90 dhe të vitit 2001. Faktet e bëra publike deri më tani tregojnë se vendimet janë arsyetuar me vlerësime që lidhen me aktivitetet e viteve të fundit.
Në një shtet demokratik, transparenca dhe llogaridhënia janë po aq të rëndësishme sa edhe mbrojtja e sigurisë kombëtare. Prandaj, publiku ka të drejtë të kërkojë shpjegime më të plota, ndërsa institucionet kanë detyrimin të garantojnë që çdo vendim i tillë të mbështetet në ligj dhe në prova të verifikueshme.
www.telegrami.mk
