Nga Dr. Lulzime Qoku – Analiste politike
Gjendja ekonomike në Maqedoninë e Veriut po bëhet një shqetësim gjithnjë e më i madh për qytetarët. Për shumë familje, përballimi i muajit është kthyer në një llogaritje të vazhdueshme: sa duhet të shpenzojnë për ushqim, energji, banim dhe çfarë mund të lënë për muajin tjetër.
Inflacioni, rritja e çmimeve të produkteve bazë dhe të ardhurat që nuk përputhen me koston reale të jetesës kanë krijuar presion të madh mbi buxhetet familjare. Problemi nuk është vetëm se çmimet janë të larta, por se fuqia blerëse e qytetarëve mbetet e kufizuar. Një pagë që në letër mund të duket e pranueshme, në realitet shpesh nuk mjafton për të mbuluar nevojat themelore.
Por kjo situatë nuk mund të shpjegohet vetëm përmes inflacionit apo zhvillimeve ndërkombëtare. Ajo lidhet edhe me mënyrën se si janë ndërtuar dhe zbatuar politikat ekonomike në vend. Për vite me radhë, qytetarët kanë dëgjuar premtime për zhvillim, investime dhe rritje të standardit të jetesës, ndërsa rezultatet konkrete nuk kanë qenë gjithmonë në përputhje me pritjet.
Këtu qëndron edhe problemi politik: mungesa e një politike ekonomike afatgjatë, e cila nuk kufizohet në masa të përkohshme dhe vendime që shpesh merren vetëm kur presioni publik bëhet i madh. Rritja e pagave, pa një ekonomi më produktive, pa vende pune të qëndrueshme dhe pa kontroll më të mirë të tregut, nuk garanton domosdoshmërisht përmirësimin e jetës së qytetarëve.Dallimi ndërmjet ekonomisë që paraqitet në deklaratat zyrtare dhe asaj që qytetari përjeton çdo ditë po bëhet gjithnjë e më i dukshëm. Mund të flitet për stabilizim, projekte zhvillimore dhe tregues pozitivë, por këto humbin kuptimin kur familjet vazhdojnë të kenë vështirësi për të përballuar shpenzimet elementare.
Ekonomia nuk mund të konsiderohet e qëndrueshme nëse qytetari punon gjithë muajin dhe përsëri nuk arrin të jetojë i qetë nga paga e tij.
Përgjegjësia e institucioneve është të mos mjaftohen me shpjegime për faktorët ndërkombëtarë apo me premtime për përmirësim në të ardhmen. Është e vërtetë se çmimet ndikohen edhe nga zhvillimet globale, por kjo nuk e përjashton përgjegjësinë e politikave vendore për të mbrojtur konsumatorin, për të parandaluar abuzimet në treg dhe për të krijuar kushte më të mira ekonomike.
Qeveria duhet të japë përgjigje se çfarë po bën konkretisht për të lehtësuar barrën ekonomike të qytetarëve. Kur vështirësitë e jetesës vazhdojnë, nuk mjafton të flitet për stabilitet ekonomik. Duhet të shpjegohet pse ky stabilitet nuk po përkthehet në mirëqenie për familjet.
Nevojiten masa konkrete për mbrojtjen e fuqisë blerëse, mbështetje për familjet me të ardhura të ulëta, konkurrencë më e drejtë në treg dhe politika që mundësojnë paga të denja. Por, mbi të gjitha, nevojitet një strategji ekonomike që prodhon rezultate të qëndrueshme, jo vetëm masa që japin lehtësim të përkohshëm.Një tjetër pasojë e kësaj gjendjeje është pasiguria për të ardhmen. Të rinjtë e kanë gjithnjë e më të vështirë të krijojnë pavarësinë e tyre, ndërsa familjet përballen me vështirësinë për të ruajtur standardin e jetesës. Në këto kushte, largimi jashtë vendit nuk është vetëm kërkim i një page më të lartë, por shpesh edhe kërkim i një jete më të sigurt.
Politika duhet ta kuptojë se qytetarët nuk e vlerësojnë suksesin ekonomik përmes konferencave për shtyp dhe statistikave të paraqitura në mënyrë selektive. Ata e vlerësojnë përmes asaj që mund të blejnë me pagën e tyre, mundësive që kanë për të ardhmen dhe sigurisë që ndiejnë për familjet e tyre.
Në fund, çështja nuk është vetëm sa rritet ekonomia në raporte, por kush përfiton nga kjo rritje. Nëse përfitimet nuk ndihen në jetën e përditshme të qytetarëve, atëherë zhvillimi mbetet i paplotë dhe politikat ekonomike duhet të rivlerësohen.
Ndonëse një ekonomi e fortë nuk është ajo që duket mirë në raporte, por ajo që u mundëson njerëzve të jetojnë me dinjitet nga puna e tyre. Dhe kjo është përgjegjësia politike dhe institucionale që nuk mund të shmanget.
