www.telegrami.mk
Satirë politike
A po e shndërron Hristijan Mickoski Bërvenicën në një laborator të fuqisë së VMRO-DPMNE-së, ndërsa VLEN-i vazhdon të na bindë se është partner i barabartë në qeveri?
Nëse kryeministri maqedonas mund të sillet si dirigjent edhe në një komunë shqiptare, atëherë lind pyetja: çfarë po dirigjon VLEN-i në këtë orkestër qeveritare — politikën, apo vetëm duartrokitjet?
Bërvenica po bëhet skena ku mund të kuptohet më mirë një paradoks i politikës shqiptare: hyn në qeveri për të bashkëvendosur, por rrezikon të përfundojë duke duartrokitur vendimet e partnerit më të madh. Merr poste, bën fotografi, pret mikrofona dhe flet për sukseset e koalicionit, ndërsa kur vjen puna te gara politike, duhet të shikojë me kujdes se nga fryn era e kryeministrit.
Mickoski, ndërkaq, nuk ka pse të shpikë ndonjë formulë të re. I mjafton të shfaqet në Bërvenicë, të mobilizojë strukturat e partisë së tij dhe të kërkojë mbështetje për VMRO-DPMNE-në. Ai po luan lojën e vet politike. Pyetja është pse VLEN-i duhet të duket sikur po mëson rregullat e lojës nga partneri me të cilin qeveris.
Nëse Mickoski është kapiteni, VLEN-i duhet të tregojë nëse është bashkëkapiten apo thjesht udhëtar me biletë të paguar nga taksat e qytetarëve.
Sepse partneriteti qeverisës nuk është ekskursion ku njëri vendos itinerarin, tjetri mban valixhet dhe në fund të dy fotografohen para autobusit për ta shpallur udhëtimin sukses historik.
VLEN-i në qeveri, por a e ka çelësin e ndezjes?
Këtu satira bëhet edhe më e hidhur. VLEN-i mund të numërojë postet, zëvendësministrat, drejtorët dhe takimet institucionale. Por qytetarët kanë të drejtë të pyesin: sa nga kjo peshë administrative përkthehet në ndikim real politik?
Sepse nuk është e njëjta gjë të jesh brenda qeverisë dhe të kesh fuqi të dëshmosh se je partner i barabartë. Njëra është çështje pozicionesh, tjetra çështje vendimmarrjeje.
Në Bërvenicë, VLEN-i përballet me një provë që nuk mund ta kalojë vetëm me deklarata. Nëse e konsideron veten përfaqësues të interesave shqiptare, duhet të tregojë se mund të mbrojë konkurrencën e ndershme, autonominë e pushtetit lokal dhe interesat e qytetarëve edhe kur këto nuk përputhen me kalkulimet e VMRO-DPMNE-së.
Përndryshe, publiku mund të nxjerrë një përfundim aspak të këndshëm: VLEN-i ka hyrë në qeveri për të ndarë pushtetin, por në Bërvenicë rrezikon të dëshmojë se nuk e ndan dot as timonin.
Dhe çfarë ironie! Një forcë politike që kërkon të dëshmojë se përfaqëson shqiptarët mund të përfundojë duke matur suksesin e vet me atë që i lejon partneri maqedonas, në vend që ta masë me atë që arrin për qytetarët.
Mickoski kërkon komunën, kush kërkon llogari për shtetin?
Ndërsa Bërvenica bëhet arenë e përplasjes politike, problemet e shtetit nuk zhduken si me magji. Buxheti kërkon llogaridhënie, borxhi publik kërkon shpjegime dhe qytetarët kërkojnë të dinë se ku shkojnë paratë e tyre.
Kur brenda një periudhe të shkurtër paraqiten rishikime të përsëritura të buxhetit, qeveria duhet të shpjegojë çfarë nuk shkoi sipas parashikimeve fillestare dhe cilat janë pasojat për financat publike. Huamarrja nuk mund të shitet si arritje vetëm sepse shoqërohet me konferencë për shtyp dhe një fjali optimiste.
Por ja ku qëndron kontrasti: për një komunë mund të gjendet energji e madhe politike, ndërsa për problemet e shtetit kërkohen durim, mirëkuptim dhe kohë.
Mickoski duhet të japë llogari për qeverisjen e tij, jo vetëm të kërkojë zgjerimin e hartës politike të VMRO-DPMNE-së. Një kryeministër nuk e mat suksesin me numrin e komunave ku shfaqet, por me cilësinë e jetës së qytetarëve që qeveris.
Dhe VLEN-i, si pjesë e kësaj qeverie, nuk mund të sillet sikur ekonomia është çështje e Mickoskit, ndërsa përgjegjësia politike është çështje e dikujt tjetër.
Bërvenica nuk është pronë e asnjë partie
Ka edhe një dimension më të ndjeshëm. Debatet historike për riorganizimin territorial, federalizimin dhe kantonizimin e shtetit nuk duhet të shndërrohen në instrument frike gjatë zgjedhjeve. Nuk ka bazë që një rezultat në Bërvenicë të paraqitet si realizim automatik i ndonjë plani historik për ndarjen e vendit.
Por është e arsyeshme të kërkohet që politikanët të mos luajnë me çështjet e përfaqësimit, barazisë dhe marrëdhënieve ndëretnike për përfitime të çastit. Anëtarësimi në NATO është një garanci e rëndësishme e sigurisë, por nuk e zëvendëson demokracinë funksionale dhe përgjegjësinë institucionale.
Gurgurnica, Sallarova dhe vendbanimet e tjera të Bërvenicës nuk janë figura në tabelën e shahut të partive. Aty jetojnë qytetarë që kanë nevojë për ujë, rrugë, shërbime komunale, shkolla dhe mundësi zhvillimi — jo për gara se cili politikan mund të bëjë më shumë zhurmë.
Nëse Mickoski kërkon votën e tyre, le t’i bindë me program. Nëse VLEN-i kërkon besimin e tyre, le të tregojë çfarë ka realizuar. Nëse BDI-ja pretendon se ofron alternativë, le të dalë me zgjidhje konkrete.
Sepse qytetarët nuk mund të ushqehen me një menu të përhershme premtimesh, ndërsa partitë ndërrojnë rolet mes pushtetit dhe opozitës.
Përfundimi: kush do ta drejtojë autobusin politik?
Bërvenica mund të bëhet një provë e rëndësishme për të gjithë aktorët politikë. Për Mickoskin, është një garë ku duhet të dëshmojë se mbështetja kërkohet me argumente dhe jo me keqpërdorim të mundshëm të pushtetit. Për VLEN-in, është një provë nëse partneriteti qeverisës përkthehet në ndikim real. Për BDI-në dhe opozitën, është një rast për të treguar nëse kanë alternativë përtej kritikës së kundërshtarit.
Dhe këtu qëndron ironia më e madhe: të gjithë mund të shpallin veten fitues të politikës shqiptare, por nëse qytetari mbetet pa zgjidhje konkrete, fitorja ekziston vetëm në konferencat e tyre për shtyp.
Mickoski nuk mund të fajësohet pa prova për çdo lëvizje të VLEN-it, por VLEN-i nuk mund ta përdorë partneritetin me Mickoskin si alibi për çdo heshtje të vetën.
Në fund, pyetja është e thjeshtë: a është VLEN-i në qeveri për të drejtuar, apo vetëm për të qenë i pranishëm kur bëhen fotografitë?
Sepse në politikë, si në autobus, nuk mjafton të ulesh në sediljen e përparme për t’u bërë shofer.
Dhe nëse Mickoski e mban timonin, VLEN-i duhet t’u shpjegojë qytetarëve shqiptarë se kush ia dha çelësat — dhe pse po kënaqet duke numëruar kilometrat, në vend që të tregojë se ku po shkon...www.telegrami.mk
Mesut Shabani
