www.telegrami.mk
Analizë
Mendoj se rrena (mashtrimi ) kohëve të fundit në Maqedoni të Veriut ka marë hov posaçërisht te udhëheqësit politik shqiptar ,të gjithë për një rrejnë për momente të caktuara vjetore-që mund të quhen edhe historike.Ndalesh dhe mendohesh rrena zë vend kur nuk ka dëshmitar të gjallë, por ja që gjendet ndonjë si autori i shkrimit ..për disa ndodhi për vitet 1979-1988 që i përfolin…interesant ,kur nuk ke qenë pjesë e aktivitetit politik i din vitet -gjërat-ndodhitë dëshmitë që i kanë treguar ose dokumentuar të tjerët… me vetëdije bëhesh pjesë e atyre gjërave kinse ke qenë ti baba i rrethrrotullimit të aktiviteteve .. në aspektin psikologjik ndodh edhe pse politikisht mund të shfrytëzohet ….thënia politika është kurvë(prostitutë) si shprehje nuk vlen vetëm në Ballkan…ka një shpjegim shumë interesant psikologjik, sociologjik dhe politik. Dhe jo gjithmonë kemi të bëjmë thjesht me një njeri që “gënjen” në kuptimin e zakonshëm. Ndonjëherë ndodh diçka edhe më e ndërlikuar: njeriu e përsërit aq shumë një rrëfim, sa fillon ta përvetësojë si pjesë të biografisë së vet politike.Si ndodh kjo?
Një person mund të mos ketë qenë fare pjesë e një ngjarjeje politike. Ai i ka dëgjuar ngjarjet nga të tjerët, ka lexuar dokumente, ka dëgjuar rrëfimet e protagonistëve dhe, vite më vonë, fillon të flasë sikur:
“Ne vendosëm…”u dëgjuam në telefon “
“Kur e bëmë atë…i dhamë detyra”
“Ne e dinim se çfarë po ndodhte…”
Në fillim, mund të jetë thjesht një identifikim me grupin. Por politika e ka një veçori: grupi krijon një “ne” shumë të fuqishme. Kufiri mes:
“Ata e bënë para se unë të hyja në politikë”
dhe
“Ne e bëmë”
mund të fillojë të zhduket.
Psikologjia e kujtesës kolektive tregon pikërisht se kujtesa nuk është thjesht një arkiv i saktë i së kaluarës; ajo lidhet me identitetin, grupin dhe ndjenjën e veprimit kolektiv. Rrëfimet politike mund të formësohen nga identiteti dhe mënyra si informacioni përsëritet e interpretohet.
Por ka një dallim shumë të rëndësishëm
Unë do t’i ndaja në tri kategori:
1. Gënjeshtra e vetëdijshme
Personi e di se nuk ka qenë aty, e di se nuk ka marrë pjesë, por e fut veten në histori sepse i leverdis. Kjo është propaganda klasike: vjedhja e meritës së të tjerëve.
2. Përvetësimi psikologjik i ngjarjes
Personi e ka dëgjuar një histori aq shpesh, është identifikuar aq shumë me një grup apo figurë politike, sa gradualisht fillon ta përjetojë si pjesë të identitetit të vet. Kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se kujtimi është i vërtetë. Studimet kanë treguar se njerëzit mund të krijojnë kujtime të rreme edhe për ngjarje politike të fabrikuara, sidomos kur rrëfimi përputhet me bindjet dhe identitetin e tyre politik.
3. “Konfabulimi politik”
Këtu personi mund të ndërtojë një histori për të mbushur boshllëqet mes asaj që ka qenë realisht dhe asaj që dëshiron të ketë qenë. Madje kërkimet tregojnë se kujtimet politike mund të riformësohen sipas bindjeve aktuale dhe interesit të identitetit politik.
Dhe këtu lind problemi që përmendet shumë saktë:
Rrena funksionon më lehtë kur nuk ka dëshmitarë të gjallë. Por çfarë ndodh kur dëshmitarët janë ende gjallë?
Atëherë politikani llogarit në një gjë tjetër: që dëshmitari mund të mos flasë, ndërsa propaganda do të flasë çdo ditë.
Kjo është shumë e rëndësishme. Në politikë, nuk mjafton gjithmonë të thuash një gënjeshtër; duhet të krijosh një version alternativ të kujtesës. Nëse ai përsëritet në intervista, përvjetorë, fjalime, rrjete sociale dhe aktivitete partiake, një pjesë e publikut që nuk e ka jetuar periudhën fillon të pyesë:
“Ndoshta vërtet ka qenë kështu?”
Kërkimet mbi kujtesën politike tregojnë se identiteti partiak mund të ndikojë në atë që njerëzit kujtojnë dhe pranojnë si të vërtetë; njerëzit priren të pranojnë më lehtë versionet që favorizojnë grupin e tyre.
Pse shfrytëzohet kjo politikisht?
Sepse e kaluara është kapital politik.
Një politikan që nuk ka një rol të madh në të tashmen mund të përpiqet të fitojë legjitimitet duke marrë hua nga e kaluara:
- të përvetësojë një sakrificë;
- të afrohet me një figurë historike;
- të paraqitet si dëshmitar i një procesi ku nuk ka qenë;
- të marrë meritat e një brezi tjetër;
- të thotë “ne e bëmë”, kur në fakt duhet të thoshte “ata e bënë”.
Kjo është, në thelb, prodhim i legjitimitetit përmes së kaluarës.
Sidomos për ngjarjet historike që kanë peshë emocionale, pyetja nuk është vetëm “çfarë ndodhi?”, por edhe “kush ka të drejtë të tregojë se çfarë ndodhi?”. Dhe pikërisht aty fillon beteja politike për kujtesën.
Për shprehjen: “Politika është kurvë”
Unë nuk do ta merrja si një të vërtetë absolute, sepse politika nuk është domosdoshmërisht e pandershme. Politika mund të jetë shërbim publik, ide, përgjegjësi dhe përfaqësim.
Por shprehja ka lindur për të përshkruar një dukuri reale: politika mund të prodhojë aleanca, tradhti, ndryshime qëndrimesh dhe përdorim oportunist të së vërtetës për interesin e momentit.
Dhe jo, kjo nuk vlen vetëm për Ballkanin.
Mashtrimi politik, propaganda, manipulimi i kujtesës dhe përvetësimi i meritave ekzistojnë kudo. Studime nga vende të ndryshme kanë dokumentuar se orientimi politik mund të ndikojë edhe në formimin e kujtimeve të rreme për ngjarje publike.
Ballkani ndoshta nuk e ka monopolin e gënjeshtrës politike. Por ka një veçori tjetër: historia këtu është ende shumë e afërt, shumë emocionale dhe shumë e politizuar. Për këtë arsye, beteja për të kaluarën shpesh është edhe betejë për pushtetin e sotëm.
Unë do ta formuloja kështu:
Politika nuk është “prostitutë”; politika është pushtet. Ndërsa kur pushteti humb kufirin moral, e vërteta bëhet mall, historia bëhet pronë dhe kujtesa e të tjerëve fillon të shitet si biografi personale.
Dhe ndoshta fenomeni më i rrezikshëm nuk është kur politikani gënjen për një ngjarje që nuk e ke jetuar. Më i rrezikshëm është kur ai fillon të rishkruajë një ngjarje për të cilën dëshmitarët janë ende gjallë, duke llogaritur se një ditë heshtja e tyre do të jetë më e dobët se zëri i propagandës…kujdes politikanë -lidera në Maqedoni të Veriut ndalni rrenat mbi ndodhitë politike ku nuk keni qenë pjesmarës …shumë shpejtë me emra të përveçëm …www.telegrami.mk
============================================
Mesut Shabani
