Kur patriotizmi zgjohet sipas kalendarit politik
Në politikën e Maqedonisë së Veriut ekziston një ligj i pashkruar: sa herë afrohen zgjedhjet ose dobësohet mbështetja politike, ringjallen temat e vitit 2001,në të dy blloqet politike edhe te maqedonasit por edhe te shqiptarët . Nuk ka rëndësi nëse qytetarët kërkojnë vende pune, spitale, shkolla apo drejtësi. Në fund, gjithmonë gjendet dikush që nxjerr nga sirtari luftën.
Këtë herë ishte radha e Ali Ahmetit. Paralajmërimi për iniciativa që mund të rihapin çështjet e Tribunalit të Hagës u shoqërua me mesazhin se “nuk duhen hapur plagët e vjetra”. Por pyetja që lind vetvetiu është: pse kjo temë po rikthehet pikërisht tani, pas më shumë se dy dekadash?
Ali Ahmeti ka qenë politikani shqiptar me ndikimin më të madh në pushtet që nga viti 2002. Për 22 vjet ai ishte pjesë e pothuajse çdo qeverie. Nëse sot flet për rrezik ndaj trashëgimisë së vitit 2001, qytetarët kanë të drejtë të pyesin: çfarë u bë gjatë gjithë këtyre viteve për të forcuar institucionet dhe për të shmangur rikthimin e debateve të tilla?
Nga ana tjetër, edhe Hristijan Mickoski duket se po ndërton një narrativë që flet drejtpërdrejt me elektoratin maqedonas. Pas shumë vitesh në të cilat VMRO-DPMNE shpesh është akuzuar se kishte humbur terren në debatin për konfliktin e vitit 2001, sot kjo temë po rikthehet në qendër të diskursit politik.
Rezultati është paradoksal. Njëri flet për mbrojtjen e trashëgimisë së UÇK-së, tjetri për rikthimin e narrativës shtetërore maqedonase. Të dy fitojnë terren në elektoratet e tyre. Ndërsa qytetari i zakonshëm vazhdon të presë përgjigje për korrupsionin, ekonominë, shpopullimin dhe standardin e jetesës.
Ironia është se sa herë politika shqiptare gjendet përballë pyetjeve të vështira për bilancin e qeverisjes, në skenë rikthehet figura e komandantit. Sikur historia të jetë karta e vetme që mund të luhet pafundësisht. Por historia nuk ndërton rrugë, nuk hap vende pune, nuk ndal emigrimin dhe nuk lufton korrupsionin.
Nëse dikush ka të drejtë të flasë për vitin 2001, kjo nuk e përjashton nga përgjegjësia për vitet 2002–2024. Pikërisht aty ndodhet boshllëku më i madh i debatit politik. Për më shumë se dy dekada, shqiptarëve u është kërkuar të votojnë mbi bazën e së kaluarës, ndërsa janë gjykuar shumë më pak rezultatet konkrete të qeverisjes.
Po aq e rëndësishme është të mos ngatërrohen proceset juridike me betejat politike. Nëse ka iniciativa institucionale, ato duhet të trajtohen nga gjykatat sipas ligjit. Nëse ka vendime, ato duhet të respektohen. Por përdorimi paraprak i tyre si armë mobilizimi politik rrezikon ta zhvendosë debatin nga drejtësia te propaganda.
Në fund mbetet një pyetje që nuk kërkon përgjigje nga gjykatat, por nga politika: a po përdoret sërish viti 2001 për të shmangur debatin mbi 22 vitet e qeverisjes?
Nëse po, atëherë kemi hyrë në një cikël të njohur. Sa herë afrohet llogaridhënia, rikthehen flamujt. Sa herë mungojnë rezultatet, rikthehen plagët. Dhe sa herë qytetarët kërkojnë përgjegjësi, politika u ofron kujtime.
Ndoshta problemi nuk është se po hapen plagët e vjetra. Problemi është se politika nuk ka arritur të mbyllë plagët e qeverisjes së saj.
Ali Ahmeti dhe politika e plagëve të vjetra
Deklarata e Ali Ahmetit se ekzistojnë iniciativa për rihapjen e çështjeve të Tribunalit të Hagës ngre më shumë pyetje politike sesa juridike. Pas më shumë se dy dekadash në pushtet, pse ky alarm ngrihet pikërisht tani? Dhe pse opinioni duhet të besojë se rreziku është real, kur gjatë 22 viteve BDI-ja ishte pjesë pothuajse e pandërprerë e qeverive dhe kishte mundësi të ndërtonte garanci institucionale për zbatimin e Marrëveshjes së Ohrit?
Kur një politikan rikthehet vazhdimisht te temat e luftës, lind pyetja nëse kjo bëhet për të mbrojtur një kauzë apo për të shmangur llogaridhënien për qeverisjen. Qytetarët shqiptarë sot përballen me emigrim, papunësi, korrupsion dhe zhvillim të pabarabartë. Për këto probleme nuk mjafton të rikujtohen sakrificat e vitit 2001.
Ali Ahmeti e ndërtoi kapitalin e tij politik mbi rolin e ish-komandantit të UÇK-së. Megjithatë, pas Marrëveshjes së Ohrit ai u bë politikani me jetëgjatësinë më të madhe në pushtet, duke premtuar barazi, zhvillim dhe shtet funksional. Pas më shumë se dy dekadash, është legjitime të shtrohet pyetja: a janë përmbushur ato premtime?
Edhe nëse ekzistojnë iniciativa juridike për çështje të mbyllura, ato duhet të trajtohen nga institucionet dhe jo të përdoren si instrument mobilizimi politik. Përndryshe krijohet përshtypja se çdo krizë politike mund të shndërrohet në një betejë simbolike për të ringjallur ndarjet e së kaluarës.
Në të njëjtën kohë, është e dukshme se edhe VMRO-DPMNE po rikthen në diskurs temat e konfliktit të vitit 2001, duke iu drejtuar elektoratit maqedonas me një narrativë më të fortë identitare. Kjo krijon përshtypjen se të dy kampet politike ushqehen nga e njëjta logjikë: njëra palë mobilizon votuesit me frikën se po rrezikohet karakteri i shtetit, ndërsa pala tjetër me frikën se po rrezikohet trashëgimia e luftës. Në fund, të dyja palët përfitojnë politikisht, ndërsa qytetarët mbeten pa përgjigje për problemet e përditshme.
Po aq e rëndësishme është të mos krijohen pritshmëri mbi procese që nuk kanë përfunduar. Çdo lidhje mes zhvillimeve në Gjykatën Speciale në Hagë për ish-krerët e UÇK-së në Kosovë dhe veprimeve eventuale ndaj Ali Ahmetit mbetet spekulative. Nëse dikush dëshiron të argumentojë se një zhvillim juridik mund të ndikojë në diskursin politik në Maqedoninë e Veriut, kjo duhet paraqitur si analizë politike dhe jo si përfundim i kryer.
Në fund, pyetja që mbetet është e thjeshtë: a ka nevojë politika shqiptare të rikthehet vazhdimisht te lufta për të fituar legjitimitet, apo pas 25 vitesh qytetarët kanë të drejtë të kërkojnë llogari për qeverisjen, ekonominë, arsimin, shëndetësinë dhe luftën kundër korrupsionit? Historia nuk mund të jetë zëvendësim për rezultatet…www.telegrami.mk
================================
Mesut Shabani
