www.telegrami.mk
Fillimi i nënvlersimit të gjuhës shqipe si përdorim zyrtar filloi me Ministren e MASH-it Janevskën në Tetovë me konferencën për shtyp kur i ndërhyri Bilall Kasamit në muajin nëntor 2025 (video dëshmi)
Përdorimin zyrtar të gjuhës shqipe e garaton Kushtetuta me NENIN 7 , e të mos e dijë Ministresha …JA MAJKATA …JO ..JO…nuk e huqi Janevska por ishte skenar për paralajmërim për atë që ndodhi, dhe si duket do të përsëritet edhe ditëve .në vazhdim të këtij viti 2026..sepse nuk është e painformuar Janevska është DR.PR.në Fakultetin e Mjekësisë në Universitetin shtetëror Kirili dhe Metodi në Shkup…kanë një shprehje braqata od Krushevska Republika që potencon Sramno ama korisno .( e turpshme por e dobishme)..proben balon …ja çka thotë NENI 7
Nëse një konferencë për shtyp mbahet në Tetovë, ku shqipja është gjuhë zyrtare për shkak të përqindjes mbi 20%, atëherë përdorimi i shqipes nuk është “favor”, por e drejtë e garantuar me ligj. Në nivel komunal, gjuha shqipe është zyrtare krahas maqedonishtes. Pra, juridikisht nuk ka shkelje nëse kryetari flet shqip.
Personat në fjalë që duhen ta ndërpresin këtë gjurrulldi janë
- Bilall Kasami në emër të VLEN
- Hristijan Mickoski mandatar në Qeveri
Nëse një ministre kërkon publikisht që të flitet maqedonisht sepse “nuk e kupton shqipen”, kjo është problem komunikimi institucional, jo problem ligjor. Në praktikë, zakonisht përdoret përkthim simultan ose deklarata jepen në të dy gjuhët për të shmangur tensione.
Pika kyçe është kjo:
- Ligjërisht: Në Tetovë shqipja është gjuhë zyrtare.
- Politikisht: Ndërhyrja publike për gjuhën krijon narrativë për përplasje etnike.
- Në aspektin e udhëheqjes: Nëse kryeministri nuk reagon ndaj incidenteve të tilla, perceptimi publik mund të jetë se kjo qasje tolerohet ose mbështetet.
Heshtja e kryeministrit Mickoski nuk është neutrale. Në çështje gjuhësore në RMV, çdo reagim – ose mungesë reagimi – lexohet politikisht.
Në fund, kjo nuk është vetëm çështje gjuhe. Është çështje standardi institucional: a respektohet ligji në mënyrë konsistente dhe a menaxhohen situatat pa provokime publike. Nëse institucionet nuk vendosin rregull të qartë komunikimi (p.sh. përdorim paralel i dy gjuhëve me përkthim), këto situata do të përsëriten.
Situata është e qartë politikisht: kur disa ministra marrin vendime të ndjeshme për gjuhën dhe kryeministri nuk i ndalon, përgjegjësia politike shkon deri në majë.
Nëse Hristijan Mickoski nuk reagon ndaj veprimeve të ministrave si Igor Filkov (provimi në shqip) apo Goran Minçev (ndalimi i përdorimit të shqipes në mbledhje), atëherë politikisht kjo shihet si miratim i heshtur ose si mungesë kontrolli mbi qeverinë. Në praktikë, kryeministri ka mekanizma: mund të kërkojë shpjegim, të japë udhëzime, madje edhe të propozojë shkarkim.
Sa i përket deklaratës për Arsim Idrizi — “Nëse përsëri nuk drejtohet në gjuhën maqedonase, do të shkarkohet” — kjo është deklaratë e fortë politike dhe mesazh disiplinues. Por problemi është juridik: nëse ligji për përdorimin e gjuhëve lejon përdorimin e shqipes në institucione të caktuara, atëherë kërcënimi për shkarkim mund të perceptohet si presion politik dhe jo si zbatim ligji.…
Pra sipas kryeministrit që nuk hesht kur nuk përdoret në komunikim gjuha maqedonase rasti IDRIZI vjen shprehja shkarkimi kur nuk lejohet gjuha shqipe ka heshtje dhe avancim e ruajtje pozicionesh të ministrave
Thelbi është ky:
- Nëse veprimet e ministrave bien ndesh me ligjin për gjuhët → është çështje ligjshmërie dhe mund të sfidohet juridikisht.
- Nëse janë brenda një interpretimi formal të ligjit → atëherë kemi vendim politik me pasoja ndëretnike.
- Mosreagimi i kryeministrit → është zgjedhje politike, jo rastësi administrative.
Pra, deklarata e Mickoskit nuk është thjesht çështje disipline administrative; ajo dërgon sinjal për qasjen e qeverisë ndaj përdorimit të shqipes në institucione. Dhe në politikë, heshtja shpesh flet po aq sa deklarata...www.telegrami.mk
===================================================
Mesut Shabani
