www.telegrami.mk
Analizë që kërkon të jetë e gabuar POR JO ?!
Kritikë ndaj qasjes së institucioneve dhe BE-së në RMV
Deklaratat e ambasadorit të BE-së në Shkup, Michalis Rokas, që theksojnë “nevojën për unifikim politik” si kusht për përparim drejt BE-së, në thelb përsërisin një refren të njohur prej më shumë se dy dekadash. Problemi nuk është mungesa e deklaratave, por fakti se këto deklarata shpesh e zhvendosin përgjegjësinë nga reformat konkrete institucionale te vullneti i përgjithshëm politik, i cili në praktikë është i paqëndrueshëm dhe i varur nga ciklet zgjedhore.
Deklaratat e përsëritura për integrim evropian ngrenë pyetjen: kush po mban realisht përgjegjësi për stagnimin institucional?
Deklaratat e fundit të ambasadorit të Bashkimit Evropian në Shkup, Michalis Rokas, ku theksohet nevoja për “unifikim më të madh politik” si parakusht për avancimin e Maqedonisë së Veriut drejt BE-së, kanë rikthyer një debat të vjetër: a është mungesa e unitetit politik arsyeja kryesore e stagnimit, apo një justifikim diplomatik për mungesën e rezultateve reale në reforma?
Rokas, në fjalimin e tij me rastin e përvjetorëve të marrëdhënieve BE–RMV, theksoi se sfidat nuk janë vetëm teknike, por kryesisht politike, duke kërkuar bashkëpunim ndërpartiak dhe vendosmëri për të zbatuar reformat e dakorduara. Në pamje të parë, kjo tingëllon si një thirrje standarde diplomatike. Por në realitet, për shumë qytetarë dhe analistë, ajo ngjan më shumë me një zhvendosje të përgjegjësisë sesa me një analizë të thellë të problemeve strukturore.
Reformat që “ekzistojnë”, por nuk ndihen
Nga ana tjetër, zyrtarët vendorë, përfshirë zëvendëskryeministrin Bekim Sali, vazhdojnë të insistojnë se reformat po japin rezultate konkrete në sundimin e ligjit dhe ekonominë. Megjithatë, perceptimi publik dhe raportet ndërkombëtare prej vitesh tregojnë një realitet më të ndërlikuar: gjyqësor i ndjeshëm ndaj ndikimit politik, korrupsion i përhapur dhe besim i ulët në institucione.
Kjo mospërputhje mes diskursit politik dhe realitetit institucional është bërë një nga shkaqet kryesore të skepticizmit qytetar ndaj procesit të integrimit evropian.
Problemi që përsëritet prej dekadash
Që nga vitet ’90 e deri sot, narrativa është pothuajse e njëjtë: “nevojitet unitet politik për BE”. Por ndërkohë, problemet strukturore mbeten të pandryshuara:
- gjyqësor i politizuar
- korrupsion sistemik
- institucione të dobëta
- media me presione të vazhdueshme
Në këtë kontekst, pyetja që ngrihet është e thjeshtë: nëse këto probleme janë identifikuar prej dekadash, pse nuk janë adresuar në mënyrë efektive, pavarësisht qeverive dhe reformave të shumta të shpallura?
Uniteti politik si alibi apo si zgjidhje?
Thirrja për “unitet politik” mund të jetë e arsyeshme në teori, por në praktikë shpesh përdoret si koncept i gjerë që nuk prodhon përgjegjësi konkrete. Kur gjithçka reduktohet në mungesë konsensusi politik, atëherë sistemi institucional lirohet nga presioni për të dhënë rezultate reale.
Në këtë mënyrë, procesi i integrimit rrezikon të shndërrohet në një cikël të pafund deklaratash, ku çdo palë – ndërkombëtare dhe vendore – pranon ekzistencën e problemeve, por asnjëra nuk mban përgjegjësi të plotë për zgjidhjen e tyre.
Maqedonia e Veriut nuk vuan nga mungesa e deklaratave për reforma, por nga mungesa e rezultateve të prekshme në institucione. Nëse gjyqësori mbetet i ndjeshëm ndaj ndikimeve politike dhe korrupsioni vazhdon të perceptohet si sistemik, atëherë thirrjet për unitet politik rrezikojnë të tingëllojnë si retorikë diplomatike, jo si plan veprimi.
Në fund, pyetja nuk është nëse vendi ka apo jo unitet politik, por pse – pavarësisht viteve të tëra reformash të shpallura – institucionet ende nuk kanë arritur standardet që vetë BE-ja i kërkon si kusht bazë për anëtarësim…www.telegrami.mk
==============================================================
Mesut Shabani Tetovë
