www.telegrami.mk
Është e habitshme dhe njëkohësisht shqetësuese mënyra se si Qeveria e Maqedonisë së Veriut flet për investimet kapitale sikur disa rajone të jenë pjesë e shtetit, ndërsa disa të tjera trajtohen si territor i huaj.
Ndërkohë që zëvendëskryeministri dhe ministri i Transportit Aleksandar Nikoloski flet për një “bum infrastrukturor” në Regjionin e Pelagonisë dhe paralajmëron projekte të reja në Prilep dhe Manastir, lind pyetja e thjeshtë dhe legjitime: ku është Pollogu në këtë hartë zhvillimi? Dhe nuk skuqet…
A është edhe Pollogu si Regjion pjesë e këtij shteti apo konsiderohet vetëm një periferi që duhet të mbijetojë vetë?
Ky rajon, me qendra të mëdha ekonomike si Tetova dhe Gostivari me mbi 500.000 qytetarë nënshtetas të RMV që kontribuojnë në ekonominë e vendit dhe me një diasporë që mbështet fuqishëm zhvillimin lokal, vazhdon të mbetet në margjinat e investimeve kapitale shtetërore që duhet tu kthehet nga taksat e mbledhura
Ndërkohë që për Pellagoni paralajmërohen projekte për rrethrrotullime, ngrohje qendrore dhe gazifikim, për Pollogun vazhdojnë,nuk bëjnë më as edhe vetëm premtimet dhe heshtja institucionale totale nga Vlen.
Kjo krijon një perceptim të rrezikshëm: sikur në këtë shtet disa rajone kanë prioritet zhvillimi, ndërsa të tjerat trajtohen si të padukshme në politikat publike.
Zhvillimi i barabartë rajonal nuk është privilegj, por detyrim kushtetues dhe politik. Nëse Qeveria dëshiron vërtet zhvillim ekonomik, atëherë investimet kapitale duhet të shihen në mënyrë të drejtë dhe të balancuar në të gjitha rajonet e vendit – përfshirë edhe Pollogun.
Sepse një shtet nuk mund të ndërtojë stabilitet dhe zhvillim duke krijuar rajone të privilegjuara dhe rajone të harruara.
Sa herë që flitet për investime kapitale në Maqedoni të Veriut krijohet përshtypja sikur disa rajone janë pjesë e shtetit, ndërsa disa të tjera trajtohen si territor i huaj. Deklaratat e zëvendëskryeministrit dhe ministrit të Transportit Aleksandar Nikoloski për një “bum infrastrukturor” në Rajonin e Pelagonisë janë edhe një dëshmi e qartë e kësaj qasjeje selektive.
Ndërkohë që për Manastir dhe Prilep paralajmërohen projekte të reja – rrethrrotullime, gazifikim dhe ngrohje qendrore – askush nga Qeveria nuk e thotë asnjë fjalë për Pologun si Regjion.
A nuk është edhe Pollogu pjesë e këtij shteti? Apo për Qeverinë ky rajon ekziston vetëm kur duhet të paguhen taksat dhe të mbushet buxheti?
Rajoni i Pollogut, me qytete si Tetova dhe Gostivari është ndër rajonet më dinamike ekonomikisht në vend, i mbështetur fuqishëm nga diaspora dhe nga iniciativa private. Megjithatë, kur vjen puna te projektet kapitale të shtetit, Pollogu duket sikur ndodhet jashtë hartës së zhvillimit.
Kjo nuk është më vetëm çështje ekonomike. Kjo është çështje e drejtësisë dhe e barazisë në një shtet që pretendon të jetë i të gjithë qytetarëve të tij.
Nëse Qeveria vazhdon me këtë logjikë të investimeve selektive, atëherë po ndërton një realitet të rrezikshëm: një shtet me rajone të privilegjuara dhe rajone të neglizhuara.
Dhe kjo nuk është politikë zhvillimi – kjo është politikë përjashtimi.
Sa herë që flitet për investime kapitale në Maqedoni të Veriut duket sikur shteti funksionon me dy standarde. Nga njëra anë dëgjojmë deklarata për “bum infrastrukturor” në Pelagoni si Regjion, ku zëvendëskryeministri dhe ministri i Transportit Aleksandar Nikoloski paralajmëron projekte të reja në Prilep dhe Manastir. Nga ana tjetër, për Pollogun si Regjion – një nga rajonet më të mëdha dhe më vitale ekonomikisht – nuk thuhet pothuajse asgjë.
Pyetja që shtrohet është shumë e thjeshtë: a është Pollogu pjesë e këtij shteti apo jo?
Rajoni i Pollogut, me qendra të rëndësishme si Tetova dhe Gostivari kontribuon ndjeshëm në ekonominë e vendit. Por kur vjen puna te projektet kapitale të shtetit, ky rajon vazhdon të mbetet në margjinë.
Por përgjegjësia nuk është vetëm e qeverisë maqedonase. Përgjegjësi të madhe mbajnë edhe partitë shqiptare që janë pjesë e qeverisë dhe që vazhdojnë të heshtin përballë kësaj padrejtësie.
Në vend që të kërkojnë investime konkrete për rajonet shqiptare dhe zhvillim të barabartë, ato duket se janë më të zëna me poste dhe funksione sesa me interesin real të qytetarëve që i kanë votuar.
Heshtja e tyre përballë kësaj pabarazie është po aq problematike sa edhe vetë mungesa e investimeve.
Sepse qytetarët e Pollogut nuk kërkojnë privilegje. Ata kërkojnë vetëm atë që u takon: trajtim të barabartë dhe investime të drejta nga shteti ku jetojnë dhe kontribuojnë çdo ditë.
Pyetja që ngritin shtetasit e Rajonit të Pollogut është shumë legjitime dhe është diskutuar shpesh në politikën dhe zhvillimin rajonal në Maqedoni të Veriut. Dallimi mes investimeve në Regjion të Pologut dhe Regjionin e Pelagonisë shpesh perceptohet si i pabarabartë, sidomos nga qytetarët e Pollogut.
Pse krijohet ky perceptim?
- Prioritetet politike të qeverive
- Shumë qeveri në Maqedoni historikisht kanë fokusuar më shumë investime në rajone ku kanë bazë më të fortë elektorale të nacionalitetit maqedonas
Rajoni i Pellagonisë (Manastiri, Prilepi) konsiderohet bastion tradicional i partive maqedonase, prandaj shpesh projektet infrastrukturore orientohen atje. - Narrativa ekonomike dhe industriale të Pellagonisë shpesh paraqitet si zonë industriale dhe energjetike (p.sh. rreth termocentraleve dhe industrisë), ndaj qeveritë e përdorin këtë si argument për investime të mëdha infrastrukturore.
- Pollogu shihet si rajon “vetë-zhvillues” Rajoni i Pollogut (Tetovë- Gostivar-) ka shumë diasporë dhe biznese private. Shpesh qeveritë e kanë përdorur këtë si justifikim se rajoni zhvillohet edhe pa shumë investime shtetërore.
- Dimensioni etnik dhe politik Në diskursin publik shpesh thuhet se rajonet me shumicë shqiptare, si Pollogu, nuk marrin të njëjtën vëmendje infrastrukturore sa rajonet me shumicë maqedonase. Kjo është një kritikë që është bërë nga shumë aktorë politikë shqiptarë në vend.
- Mungesa e projekteve strategjike në Pollog Ndërkohë që në Pellagoni përmenden projekte konkrete (rrugë, ngrohje qendrore, gazifikim), Pollogu shpesh mbetet me projekte të premtuara ose të vonuara, si:
rrugë të reja rajonale
investime hekurudhore
zona industriale të mbështetura nga shteti
Në thelb, problemi nuk është vetëm ekonomik, por edhe politik dhe i balancës rajonale.
Nëse një rajon ndjen se trajtohet ndryshe nga tjetri, krijohet perceptimi sikur është “shtet tjetër brenda shtetit”…www.telegrami.mk - __________________________________
- Mesut Shabani Tetovë
