Janevska për programet studimore që kanë vetëm 1- 5 studentë,do mbyllen, tingëllon si “reformiste”, por për shqiptarët ka rrezik real politik dhe kombëtar, jo vetëm arsimor.

www.telegrami.mk

lajmi aktiv që qarkullon

https://telegrami.mk/do-te-mbyllen-programet-studimore-qe-vetem-1-deri-ne-5-studente-qe-jene-te-regjistruar-ne-nje-program-studimi/

=================================================

lajmi interaktiv

reagim investigativ

Çfarë është pozitive?

• Po, është absurde që të ketë programe me 1–5 studentë. Kjo e ul cilësinë dhe është shpërdorim parash.
• Modulariteti (2 vite bazë + 2 orientim) është model evropian dhe logjik në letër.
• Kërkesa për llogaridhënie dhe cilësi është e drejtë – universitetet tona shpesh janë “fabrika diplomash”.

Ku fillon problemi për shqiptarët

Këtu është thelbi

1. Goditje indirekte ndaj programeve në gjuhën shqipe
   Programet shqiptare zakonisht kanë:
   • më pak studentë
   • më pak staf
   • më pak mbështetje shtetërore
   Me kriterin “numra të vegjël = mbyllje”, shqipja del humbëse automatike, pa u thënë troç.
2. Centralizim i heshtur në gjuhën maqedonase
   Kur thotë: “të gjithë diplomohen si juristë”
   pyetja është: në çfarë gjuhe, me çfarë përmbajtjeje, me çfarë perspektive punësimi? Rreziku:
   • specializimet në shqip zhduken
   • studentët shqiptarë shtyhen drejt programeve maqedonase
   • asimilim akademik, jo integrim
3. “Nuk ndërhyjmë” – por në fakt ndërhyhet
   Kjo fjali: “si shtet nuk do të ndërhyjmë”
   është retorikë boshe. Kur:
   • vendos ligjin
   • vendos kriteret
   • vendos kush mbyllet
   kjo është ndërhyrje direkte, thjesht e paketuar bukur.
4. Profesorët shqiptarë janë më të rrezikuarit
   Edhe pse thotë “nuk do mbeten pa punë”, realiteti është:
   • profesorët shqiptarë janë më pak të mbrojtur institucionalisht
   • shpërndarja “sistematike” zakonisht bëhet në favor të qendrave maqedonase
   • institutet shqiptare janë të parat që “racionalizohen”

Leximi politik

Kjo reformë:

• nuk është neutrale etnikisht
• favorizon universitetet e mëdha maqedonase
• rrezikon autonominë reale të arsimit shqip

Nëse nuk vendosen garanci të qarta ligjore për gjuhën shqipe, kjo reformë:
do të zvogëlojë hapësirën akademike shqiptare
do ta bëjë arsimin shqip “degë dytësore”
do ta shesë këtë si “cilësi”

Përfundim i drejtpërdrejtë

Si shqiptar, ke të drejtë të jesh dyshues.
Kjo nuk është vetëm reformë arsimore – është riformatim i fuqisë akademike, dhe shqiptarët historikisht dalin më të dobët në procese të tilla nëse nuk reagojnë me kohë.

Nëse do, mund ta:

• kthejmë këtë analizë në koment gazetarie
• ta shndërroj në pyetje kritike për ministren
• ose ta përmbledhim në post të fortë publik

Pyetje për ministren Vesna Janevska

1. A e keni analizuar konkretisht sa programe studimore në gjuhën shqipe do të mbyllen si pasojë e këtij ligji dhe a do ta publikoni atë analizë?
2. Si do të garantoni që kriteri “numër i vogël studentësh” të mos çojë automatikisht në mbylljen e programeve në gjuhën shqipe, të cilat historikisht kanë pasur më pak mbështetje institucionale?
3. Kur flisni për “modularitet” dhe diploma të përbashkëta, në çfarë gjuhe do të zhvillohen dy vitet bazë dhe a rrezikohet që studimet në shqip të mbeten vetëm formalisht të garantuara?
4. A parashikon ligji mekanizma të veçantë mbrojtës për arsimin e lartë në gjuhët e komuniteteve, apo të gjitha programet trajtohen njësoj, pavarësisht realiteteve të pabarabarta?
5. Thoni se shteti “nuk ndërhyn” në universitete, por ligji vendos kushte që çojnë në mbyllje me forcë. Si e shpjegoni këtë kontradiktë?
6. Çfarë garancie konkrete kanë profesorët shqiptarë se “sistematizimi” i stafit nuk do të përfundojë me margjinalizim ose zhvendosje drejt universiteteve maqedonase?
7. A do të ketë përfaqësim të barabartë etnik dhe gjuhësor në Këshillin Kombëtar për Arsimin e Lartë dhe në mekanizmat e vlerësimit të cilësisë?
8. A jeni të vetëdijshme se kjo reformë, pa garanci të qarta për gjuhën shqipe, mund të prodhojë asimilim akademik nën petkun e “cilësisë”?
9. Pse ligji nuk parasheh kuota minimale ose mbështetje shtesë për programe studimore që janë të rëndësishme për ruajtjen e diversitetit gjuhësor dhe kulturor?
10. Nëse pas zbatimit të ligjit konstatohet se arsimi i lartë në gjuhën shqipe është zvogëluar ndjeshëm, a do të merrni përgjegjësi politike për këtë pasojë?
11. www.telegrami.mk
12. ===============================================

Mesut Shabani