www.telegrami.mk

Analizë politike

Zgjedhjet e jashtëzakonshme në Komunën e Bërvenicës nuk janë vetëm një garë lokale. Ato mund të shndërrohen në një provë politike për koalicionin qeverisës VMRO-DPMNE–VLEN, sepse zhvillohen në një komunë rurale të Pollogut, ku shumica dërrmuese e popullsisë ka rrënjë shqiptare.

Në zgjedhjet e vitit 2024, kandidati i VMRO-DPMNE-së fitoi në rrethana të veçanta politike dhe me mbështetjen e partnerëve të atëhershëm. Sot situata është ndryshe. Aleancat kanë ndryshuar, raportet mes partive janë rikonfiguruar dhe secila palë përballet me dilema të vështira.Për VMRO-DPMNE-në, sfida është e qartë. Nëse vendos të kandidojë sërish një kandidat të vetin, duhet të gjejë një figurë që mund të fitojë besimin edhe të shumicës shqiptare. Kjo nuk është e pamundur, por është politikisht shumë e vështirë. Nëse kandidati humbet, opozita maqedonase mund të argumentojë se fitorja e vitit 2024 ishte produkt i rrethanave dhe marrëveshjeve politike, e jo dëshmi e zgjerimit real të mbështetjes së VMRO-së në një komunë me shumicë shqiptare.

Nga ana tjetër, edhe VLEN ndodhet përballë një prove. Nëse kërkon ta udhëheqë garën me kandidatin e vet, rrezikon një përplasje me partnerin qeverisës. Nëse mbështet përsëri një kandidat të VMRO-së, opozita shqiptare mund ta paraqesë këtë si dëshmi se VLEN po sakrifikon interesin politik shqiptar për të ruajtur koalicionin qeverisës. Kjo do të përdorej si argument në fushatën politike, pavarësisht nëse është apo jo një vlerësim i drejtë.

Në këtë pikë, dilema nuk është vetëm se kush do të jetë kandidati, por edhe çfarë mesazhi do të japë secila parti me zgjedhjen e saj. Një kandidat i përbashkët mund të ruajë stabilitetin e koalicionit, por mund të krijojë pakënaqësi në bazat partiake. Dy kandidatë të ndarë mund të forcojnë identitetin e secilës parti, por edhe të rrisin tensionet brenda shumicës qeverisëse.

Megjithatë, duhet shmangur një përfundim i prerë. Nuk ka prova publike që tregojnë se ekziston një përçarje mes VMRO-DPMNE-së dhe VLEN-it për këtë çështje. Deri tani, kjo mbetet një analizë e bazuar në llogaritjet politike dhe në skenarët që mund të krijohen gjatë procesit zgjedhor.

Bërvenica është një komunë rurale në zemër të Pollogut, me një popullsi ku shqiptarët përbëjnë shumicën dërrmuese. Pikërisht për këtë arsye, zgjedhjet e jashtëzakonshme nuk do të jenë thjesht një garë për një kryetar komune. Ato mund të shndërrohen në testin më serioz të partneritetit mes VMRO-DPMNE-së dhe VLEN-it që nga formimi i qeverisë.

Në politikë, numrat nuk gënjejnë. Një komunë me shumicë shqiptare nuk fitohet lehtë nga një kandidat maqedonas vetëm me logjikën e matematikës etnike. Për këtë arsye, fitorja e vitit 2024 u komentua nga shumë analistë si rezultat i një konfigurimi të veçantë politik dhe jo domosdoshmërisht si dëshmi e një mbështetjeje të qëndrueshme. Pikërisht këtu fillon dilema e sotme.

VMRO-DPMNE ndodhet përballë një prove të vështirë. Nëse kandidon sërish me një kandidat të vetin dhe humbet, do t’u japë kundërshtarëve argumentin se fitorja e kaluar nuk ishte rezultat i zgjerimit të elektoratit, por i rrethanave dhe marrëveshjeve politike. Nëse vendos të mos garojë me kandidatin e vet ose kërkon një formulë kompromisi, do të përballet me pyetje nga elektorati i saj nëse po tërhiqet nga një komunë që e drejtoi deri tani.

Por edhe VLEN nuk ka një rrugë pa kosto politike.

Nëse pranon të mbështesë përsëri një kandidat të VMRO-DPMNE-së, opozita shqiptare do ta përdorë këtë si provë se interesi i koalicionit qeverisës po vendoset mbi përfaqësimin politik të shqiptarëve në një komunë ku ata janë shumicë. Nëse, përkundrazi, VLEN këmbëngul për kandidatin e vet, atëherë do të vihet në provë kohezioni i koalicionit me VMRO-DPMNE-në.

Kjo është arsyeja pse Bërvenica mund të jetë shumë më tepër sesa një zgjedhje lokale. Ajo mund të tregojë se deri ku shkon partneriteti politik dhe ku fillojnë interesat partiake.

Ironia është se të dy partnerët kanë ndërtuar narrativën e tyre mbi fitoren e vitit 2024. VMRO-DPMNE e paraqiti atë si dëshmi të zgjerimit të mbështetjes së saj, ndërsa VLEN si provë të efektivitetit të bashkëpunimit. Tani të dyja këto narrativa do të përballen me realitetin e kutive të votimit.

Nëse VMRO-DPMNE humbet, do të shtrohet pyetja nëse suksesi i mëparshëm ishte i riprodhueshëm apo një përjashtim. Nëse VLEN nuk arrin ta kthejë shumicën demografike në fitore politike me kandidatin e saj, do të përballet me kritika për aftësinë e saj mobilizuese. Në të dyja rastet, secila palë do të përpiqet ta zhvendosë përgjegjësinë te tjetra.

Megjithatë, një gjë duhet thënë qartë: deri më tani nuk ka prova publike që VMRO-DPMNE dhe VLEN kanë hyrë në konflikt për kandidatin ose për mënyrën e garimit. Çdo vlerësim për përçarje mbetet një analizë e skenarëve të mundshëm politikë dhe jo një fakt i konfirmuar.

Në fund, pyetja më e rëndësishme nuk është se kush do të fitojë Bërvenicën. Pyetja është se çfarë do të mbetet nga besueshmëria politike pas zgjedhjeve. Sepse nëse një komunë me shumicë shqiptare shndërrohet në objekt pazari politik, atëherë humbësi i vërtetë nuk do të jetë as VMRO-DPMNE, as VLEN dhe as opozita. Humbësi do të jetë vetë besimi i qytetarëve se vota e tyre vendos mbi interesin partiak.Një gjë është e sigurt: Bërvenica mund të jetë një komunë e vogël në hartë, por politikisht mund të ketë peshë shumë më të madhe sesa numri i banorëve. Rezultati i saj do të lexohet si mesazh për marrëdhëniet brenda koalicionit qeverisës dhe për balancën politike në Pollog.

Në politikë nuk ekzistojnë formula të përhershme. Ajo që sot duket e pamundur, nesër mund të bëhet realitet. Prandaj, para se të shpallen kandidatët dhe të flasin qytetarët me votë, çdo parashikim duhet trajtuar me rezervë

Bërvenica mund të jetë e vogël në hartë, por mund të prodhojë një mesazh të madh për gjithë skenën politike të Maqedonisë së Veriut. Dhe në politikë, si gjithmonë, ekziston një rregull që nuk vjetrohet kurrë: mos thuaj kurrë “kurrë”...www.telegrami.mk

======================================

Mesut Shabani