Borxhi bankar i qytetarëve në Maqedoni ka arritur në rreth 4,83 miliardë euro, që për kokë banori përkthehet në afërsisht 2.650 euro. Kreditimi vazhdon të rritet me normë dyshifrore, ndërsa pjesa më e madhe e borxhit përbëhet nga kreditë konsumatore dhe ato për banesa. Veçanërisht i shpejtë është rritja e borxhit për blerjen e patundshmërive.
Sipas të dhënave të Bankës Popullore për muajin korrik 2026, kreditë e përgjithshme bankare për amvisëritë kanë arritur në 297 miliardë denarë, që paraqet një rritje prej 12,2 për qind krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.
Redaksia e „Racin.mk“ ka bërë një përllogaritje të borxhit mesatar, duke u bazuar në këtë shumë dhe në vlerësimin zyrtar të Entit Shtetëror të Statistikave, sipas të cilit Maqedonia në fund të vitit 2025 kishte 1.819.074 banorë.
Kur shuma e përgjithshme e kredive pjesëtohet me numrin e banorëve, rezulton se borxhi mesatar është rreth 163.270 denarë, përkatësisht 2.655 euro për banor. Kjo do të thotë se, statistikisht, çdo foshnjë e porsalindur në vend e nis jetën me një „borxh“ prej rreth 2.700 eurosh.
Kjo nuk do të thotë se çdo qytetar ka vërtet borxh kaq shumë para. Në këtë mesatare përfshihen edhe fëmijët, pensionistët dhe personat që nuk kanë kredi. Borxhi real i qytetarëve që përdorin kredi mund të jetë dukshëm më i lartë.
Përllogaritja përfshin vetëm kreditë bankare të amvisërive. Në të nuk përfshihen borxhi shtetëror, kreditë e kompanive dhe detyrimet shtesë ndaj shoqërive financiare. Të dhënat e fundit mujore tregojnë se rritja vazhdon, por për një përllogaritje të saktë sipas gjendjes së shtatorit nevojitet shuma e përgjithshme e konfirmuar e kredive.
Më së shumti borxhe për konsum dhe banesa
Pjesa më e madhe e borxhit përbëhet nga kreditë konsumatore, të cilat në korrik arritën në 152,7 miliardë denarë, përkatësisht rreth 2,48 miliardë euro.
Kreditë për banesa arritën në afërsisht 119 miliardë denarë, ose 1,93 miliardë euro. Pjesa e mbetur prej 25,3 miliardë denarësh shpërndahet në kategori të tjera kreditore.
Kjo do të thotë se kreditë konsumatore dhe ato për banesa, së bashku, përbëjnë më shumë se 91 për qind të borxhit të përgjithshëm bankar të amvisërive.
Dinamika më e madhe e rritjes vërehet te kreditë për banesa. Në korrik, këto kredi u rritën për 16,6 për qind në nivel vjetor, ndërsa të dhënat e gushtit tregojnë një rritje prej 16,2 për qind.
Megjithatë, rritja e kredive për banesa nuk do të thotë domosdoshmërisht se është rritur në të njëjtën përpjesëtim edhe numri i banesave të blera. Çmimet më të larta të patundshmërive mund të bëjnë që qytetarët të marrin kredi më të mëdha për të blerë të njëjtën sipërfaqe banimi ose një hapësirë të ngjashme.
Qytetarët kursejnë më shumë sesa kanë borxhe
Të dhënat zbulojnë edhe një anë tjetër të gjendjes financiare të amvisërive. Pavarësisht rritjes së borxheve, qytetarët kanë në banka dukshëm më shumë depozita sesa kredi.
Në korrik, depozitat e amvisërive arritën në 462,4 miliardë denarë, përkatësisht rreth 7,52 miliardë euro.
Kjo është rreth 2,69 miliardë euro më shumë sesa shuma e përgjithshme e borxhit të tyre bankar.
Megjithatë, kjo nuk do të thotë se çdo familje ka kursime të mjaftueshme për t’i mbuluar detyrimet e veta. Statistikat bankare nuk tregojnë se te sa qytetarë janë përqendruar depozitat, e as se sa persona që kanë kredi disponojnë njëkohësisht me kursime të konsiderueshme.
Prandaj, niveli i lartë i kursimeve në total nuk e përjashton mundësinë që një pjesë e amvisërive të përballen me vështirësi financiare.
Kreditë rriten më shpejt se kursimet
Në gusht, kreditimi i përgjithshëm bankar për amvisëritë dhe kompanitë u rrit për 13,6 për qind në nivel vjetor, ndërsa depozitat e përgjithshme u rritën për nëntë për qind.
Ky dallim tregon se aktiviteti kreditor po zgjerohet më shpejt sesa baza e depozitave. Megjithatë, kjo, në vetvete, nuk është dëshmi se qytetarët janë zhytur në borxhe të tepërta.
Për të vlerësuar rrezikun real, rëndësi kanë lartësia e kësteve mujore në raport me të ardhurat, normat e interesit, afatet e shlyerjes dhe përqindja e kredive që nuk kthehen me kohë.
Banka Popullore ka paralajmëruar gjithashtu shtrëngimin e një pjese të rregullave të kreditimit nga 1 dhjetori 2026. Masat synojnë kufizimin e rreziqeve nga borxhet e tepërta, me trajtim të veçantë për qytetarët që blejnë banesën e tyre të parë.
Megjithatë, rritja e kredive nuk jep përgjigje të plotë se përse qytetarët po marrin borxhe. Një pjesë e kredive përdoret për investime afatgjata në shtëpinë e tyre, ndërsa një pjesë tjetër për konsum të përditshëm dhe nevoja të tjera personale.
Të dhënat tregojnë se detyrimet bankare të amvisërive në Maqedoni vazhdojnë të rriten, me një normë vjetore mbi 12 për qind.
Mesatarja prej 2.650 eurosh për banor është një tregues statistikor i vëllimit të borxhit. Por, barra e vërtetë financiare varet nga shuma që kanë borxh qytetarët që përdorin kredi dhe nga pjesa e të ardhurave të tyre mujore që shpenzohet për shlyerjen e kësteve.
Burimi: Racin.mk
