www.telegrami.mk
analizë
Nëse e shohim me sy kritik deklaratën e Hristijan Mickoski, dalin disa kontradikta dhe probleme reale:
1. “Nuk është problem traseja” – por është pikërisht problemi kryesor
Ai thotë se për Korridori VIII “ka zgjidhje”, por në fakt:
- traseja në zonën e Liqeni i Ohrit është arsyeja kryesore e konfliktit me UNESCO
- çdo devijim apo ndërtim i gabuar mund të ketë pasoja të pakthyeshme
Pra, minimizimi i kësaj çështjeje duket më shumë politik sesa real.
2. Zhvendosja e fajit te qytetarët
Kur përmend ndërtimet pa leje në Struga dhe Ohër:
- krijohet narrativë sikur problemi janë banorët që duan të zgjerojnë shtëpitë
- ndërkohë realiteti është se:
- ndërtimet pa leje kanë ndodhur për vite me radhë
- shpesh me tolerim ose mosveprim institucional
Pra, përgjegjësia nuk është vetëm te “familjet që rriten”, por te mungesa e kontrollit shtetëror.
3. Populizëm me “hallet e familjeve”
Argumenti që “fëmijët nuk mund të bëjnë mbindërtime”:
- është emocionalisht i fortë
- por rrezikon të përdoret për të justifikuar zbutjen e rregullave të mbrojtjes
Në zona si Liqeni i Ohrit, kufizimet nuk janë aksidentale — ato ekzistojnë për të mbrojtur një pasuri globale, jo vetëm lokale.
4. Krahasimi me Kotor është i cekët
Po, Kotor është i mbrojtur nga UNESCO, por:
- ka plane shumë më të rrepta urbanistike
- ka kontroll më të fortë ndaj ndërtimeve
- dhe gjithsesi ka qenë disa herë nën paralajmërim nga UNESCO
Pra, nuk është model “pa probleme” siç paraqitet.
5. Mesazh i dyfishtë ndaj UNESCO-s
Nga njëra anë:
- thotë se do respektohen rekomandimet
Nga ana tjetër:
- relativizon kufizimet dhe i paraqet si pengesë për zhvillim
Kjo krijon perceptimin se:
- qeveria është më shumë në negociim politik me UNESCO-n,
sesa në përkushtim të plotë ndaj standardeve.
Përfundim kritik
Deklarata duket si një përpjekje për të:
- ulur presionin për trasenë e Korridori VIII
- dhe njëkohësisht për të fituar simpati te banorët lokalë
Por në thelb, ajo shmang pyetjen kryesore:
a do të ketë prioritet zhvillimi i shpejtë, apo mbrojtja serioze e Liqeni i Ohrit?
Sepse të dyja bashkë, pa kompromis të qartë dhe rregulla të forta, rrallë funksionojnë.
Ja disa skenarë realistë se si mund të reagojë UNESCO pas vizitës në maj për zonën e Liqeni i Ohrit:
1. Skenari më i keq: Futja në listën “në rrezik”
Nëse konstatohet se:
- ndërtimet pa leje vazhdojnë në Ohër dhe Strugë
- dhe projekti i Korridori VIII mbetet problematik
atëherë:
Ohri mund të futet në listën e Trashëgimisë Botërore në rrezik
Kjo do të thotë:
- presion ndërkombëtar serioz
- goditje për imazhin turistik të Ohër dhe Struga
- detyrim për masa urgjente
2. Skenari më i mundshëm: Paralajmërim i fortë + afate
Ky është varianti më realist:
- UNESCO jep një listë të qartë kërkesash:
- ndalim i ndërtimeve pa leje
- rishikim i trasës Trebenishtë–Qafë Thanë
- plane konkrete për mbrojtje
dhe vendos afat (p.sh. 1–2 vite)
Nëse nuk plotësohen:
- atëherë kalon në skenarin e parë
3. Skenari pozitiv: Kompromis për trasenë
Nëse qeveria:
- ndryshon realisht trasenë e Korridori VIII
- dhe ndalon degradimin urban
atëherë:
mund të arrihet një zgjidhje ku:
- zhvillimi vazhdon
- por pa rrezikuar statusin e UNESCO-s
Ky është skenari që sugjeron indirekt Hristijan Mickoski.
4. Skenari ekstrem (i rrallë): Heqja nga lista UNESCO
Nëse për vite në Ohër
- injorohen rekomandimet
- vazhdon degradimi
atëherë:
Liqeni i Ohrit mund të humbasë statusin
Kjo ka ndodhur në raste të rralla në botë — por është sinjal shumë negativ.
Thelbi
Vendimi i UNESCO nuk do varet nga deklaratat politike, por nga:
- veprime konkrete në terren
- sidomos për:
- ndërtimet pa leje
- dhe trasenë e Korridori VIII
Nëse do një lexim më “politik”: aktualisht qeveria po përpiqet të blejë kohë deri në raportin e UNESCO-s — dhe vizita e majit do jetë moment vendimtar…www.telegrami.mk
=================================================================
Mesut Shabani
