www.telegrami.mk
Investigim
A bie “Safe City” nën Ligjin për Përdorimin e Gjuhëve?
Projekti “Safe City” është projekt shtetëror i Ministrisë së Punëve të Brendshme dhe institucioneve publike.
Kjo do të thotë se:
është komunikim publik zyrtar,
vendoset nga organ shtetëror,
ka funksion sigurie publike dhe paralajmërues.
Prandaj, ai hyn në fushën e zbatimit të Ligji për përdorimin e gjuhëve.
Dispozitat që forcojnë obligimin për shqipen
Përveç neneve 1, 7 dhe 16 që përmendëm, rëndësi kanë edhe këto parime:
Parimi i barazisë në përdorimin e gjuhëve
Ligji kërkon që:
institucionet shtetërore të përdorin gjuhën maqedonase DHE gjuhën shqipe në komunikim publik,
mbishkrimet të jenë me madhësi të barabartë.
Nëse tabela është vendosur nga institucion shtetëror dhe është komunikim publik (jo vetëm shenjë teknike standarde), atëherë përjashtimi i shqipes mund të konsiderohet mospërputhje me ligjin.
A janë autostradat territor “me 20%”?
Këtu është pika kyçe juridike.
Ligji thotë se shqipja përdoret në:
të gjithë territorin për institucionet qendrore,
ndërsa për emra rrugësh dhe sinjalistikë lokale — në komuna ku 20% e popullsisë është shqiptare.
Autostradat janë:
pronë dhe kompetencë shtetërore,
jo komunale.
Prandaj ekziston argument juridik që:
përderisa është institucion qendror, përdorimi i shqipes duhet të vlejë në të gjithë territorin.
Çështja e anglishtes
Ligji kërkon përdorim të anglishtes në:
emra institucionesh,
komunikim ndërkombëtar,
situata ku ka funksion informues ndërkombëtar.
Por:
Konventat ndërkombëtare për sinjalistikën rrugore (si Konventa e Vjenës për Shenjat Rrugore) nuk kërkojnë detyrimisht anglishten, por përdorimin e simboleve standarde.
Pra, mungesa e anglishtes është çështje standardi praktik, jo gjithmonë shkelje e drejtpërdrejtë ligjore.
A mund të konsiderohet shkelje?
Mund të argumentohet shkelje nëse:
tabela është komunikim zyrtar i institucionit shtetëror
është vendosur në territor ku zbatohet përdorimi i shqipes
përjashtimi i shqipes bie ndesh me nenin 1 dhe 7
nuk është vetëm shenjë teknike standarde (si shenjë trafiku me simbol)
Institucionet ku mund të paraqitet ankesë
Inspektorati për Përdorimin e Gjuhëve
Avokati i Popullit
Gjykata Administrative
Komisioni për Parandalimin e Diskriminimit…www.telegrami.mk
Nesër pjesa 3
