www.telegrami.mk
lajmi interaktiv
analizë
VLEN dhe Qeveri dhe lavdrohen për Ligjin për angazhim të 17.000 personave pensionist, studentë ,dhe anashkalon profesionet tjera të mbi 350.000 pensionistëve , ekziston bazë serioze për dyshim se ky ligj bie ndesh me Kushtetutën e RMV, konkretisht me nenin 9.
Pse? Sepse neni 9 është i qartë dhe nuk le hapësirë interpretimi politik:
“Qytetarët janë të barabartë në liritë dhe të drejtat, pa dallim…”
Kur Qeveria dhe VLEN lavdërohen për “angazhimin e 17.000 personave pensionistë, studentë etj.”, por përjashtojnë pjesën dërrmuese të pensionistëve – mbi 350.000 persona – vetëm mbi bazë profesioni, kemi trajtim të pabarabartë juridik.
Ku qëndron problemi kushtetues?
- Pensionistët janë një kategori juridike e unifikuar: të gjithë kanë dalë në pension sipas të njëjtit sistem kontributesh.
- Ligji krijon privilegje për disa profesione pa provuar se ekziston interes publik proporcional dhe i domosdoshëm.
- Nuk ofrohet arsyetim kushtetues pse një pensionist nga një profesion lejohet të angazhohet e tjetri jo.
Kjo nuk është diferencim i lejuar, por diskriminim selektiv, që bie ndesh me:
- parimin e barazisë (neni 9),
- parimin e sigurisë juridike,
- dhe parimin e shtetit social.
Çfarë do të kërkonte Kushtetuta që të ishte ligji i ligjshëm?
- Ose të përfshijë të gjithë pensionistët, me kushte të barabarta;
- Ose të dëshmojë qartë, me analiza dhe kritere objektive, pse disa profesione trajtohen ndryshe – gjë që aktualisht mungon.
Përfundim i drejtpërdrejtë
Ky ligj, ashtu siç prezantohet dhe zbatohet, rrezikon seriozisht të jetë antikushtetues. Nuk është reformë gjithëpërfshirëse, por zgjidhje selektive, e paketuar me propagandë politike.
Barazia nuk zbatohet me slogane. Zbatohet me ligje që vlejnë për të gjithë, jo për 17.000 të zgjedhur dhe 350.000 të anashkaluar.
Deklarata e VLEN-it për miratimin e ligjeve të reja reformuese nuk tingëllon si analizë qytetare apo shqetësim social, por si komunikatë triumfaliste partiake, e mbushur me vetëlavdërim dhe retorikë politike. Gjuha e përdorur – “kënaqësi e veçantë”, “krenari e plotë politike”, “reformë guximshme dhe transformuese” – e zhvesh tekstin nga çdo neutralitet dhe e shndërron në material propagandistik, jo informues.
Në vend të shpjegimit kritik se si dhe me çfarë mekanizmash konkretë këto ligje do ta luftojnë realisht ekonominë gri, VLEN zgjedh të shesë optimizëm të gatshëm, pa llogaridhënie. Shifra prej “17.000 personash të formalizuar” paraqitet si fakt i kryer, pa asnjë garanci se administrata ka kapacitet, inspektoratet funksionojnë dhe tregu është gati për këtë barrë shtesë.
Më problematike është se mungon dimensioni social: nuk thuhet asgjë për rrezikun që një pjesë e punëdhënësve të vegjël – sidomos në bujqësi – të mos përballojnë kostot, as për mundësinë që informaliteti thjesht të zhvendoset, jo të zhduket. Punëtorët përmenden vetëm si shifër, jo si realitet njerëzor me probleme konkrete.
Edhe Ligji për Mbështetjen Financiare të Investimeve përmendet në mënyrë të përgjithshme, pa transparencë se kush përfiton, me çfarë kriteresh dhe a do të shmanget skema e zakonshme e subvencioneve për klientelë politike.
Në fund, slogani “VLEN, nga fjalët te veprat” mbetet pikërisht ajo që është: fjalë. Pa prova, pa monitorim publik dhe pa debat real shoqëror, këto ligje rrezikojnë të mbeten një tjetër paketë e bukur në letër dhe një tjetër arsye për vetëkënaqësi politike.
Qytetarët nuk kanë nevojë për deklarata krenarie. Kanë nevojë për rezultate reale.
Pra Ligji është selektiv, jo i barabartë për pensionistët
Ky ligj nuk trajton pensionistët si kategori të barabartë qytetare. Përkundrazi, ai krijon ndarje artificiale mes pensionistëve, duke favorizuar vetëm disa profesione të caktuara dhe duke përjashtuar të tjerët pa arsyetim të qartë social apo ekonomik.
Parimi i barazisë bie që në themel: pensionistët kanë kontribuar për dekada në sistem dhe nuk mund të trajtohen me standarde të ndryshme vetëm mbi bazë profesioni. Një qasje e tillë nuk është reformë, por politikë selektive, që hap derën për privilegje, pakënaqësi dhe padrejtësi të reja.
Më shqetësuese është mungesa e transparencës: nuk sqarohet pse disa profesione konsiderohen “më të vlefshme” se të tjerat, kush i ka përzgjedhur kriteret dhe nëse këto kritere kanë bazë reale apo thjesht llogari politike dhe elektorale.
Në vend që ligji të ndërtojë solidaritet social dhe trajtim të barabartë për të gjithë pensionistët, ai prodhon hierarki brenda një kategorie që duhet të ishte e barabartë, duke minuar besimin në sistem dhe në vetë idenë e drejtësisë sociale.
Ky nuk është ligj qytetar. Është ligj i pjesshëm, që më shumë ndan sesa bashkon…www.telegrami.mk
============================================
Mesut Shabani
