Në analizën e tij të rastit Artan Grubi, analisti shqiptar Ilir Kulla, këshilltar i disa presidentëve shqiptarë, përfshirë Bajram Begajn aktual, në një intervistë me televizionin e Kosovës, vlerëson se ish-zëvendëskryeministri bëri një sërë gabimesh të mëdha politike që, sipas tij, shkojnë përtej kornizës së skandalit të korrupsionit për të cilin akuzohet Grubi në Maqedoni.
Teza kryesore e Kulës është se problemi i Grubit nuk është vetëm në akuzat për korrupsion, por në dy vendime strategjike që patën pasoja më të gjera politike.
Kula e thekson këtë në pyetjen e prezantuesit kur kujton se Artan Grubi është vendosur në “listën e zezë” të SHBA-së.
Ilir Kulla thotë se në këtë kontekst Grubi përfundoi në “listën e zezë” për dy arsye: Roli i tij në proceset që lidhen me “çmontimin” e Zyrës së Prokurorit të Posaçëm Publik (ZPS) dhe sabotimin e kandidaturës së Stevo Pendarovskit në zgjedhjet e fundit.
Në intervista, Ili Kulla thotë se SPO, siç vlerëson ai, ishte një “projekt perëndimor” me implikime të thella për arkitekturën politike të vendit.
Arsyeja e dytë, edhe më e ndjeshme sipas Kulës, është “sabotimi” i mbështetjes për kandidaturën e Stevo Pendarovskit në zgjedhjet e fundit presidenciale, kur në vend të mbështetjes së vetme, Bujar Osmani u promovua si kandidat i BDI-së.
Kështu, pohon Kula, partnerëve perëndimorë iu dërgua një sinjal politik që më vonë mund të reflektohej në qëndrimin ndaj vetë Grubit. Në këtë kuptim, ai vlerëson se Grubi në një farë mase u bë një “kurban” në skenën më të gjerë politike shqiptare në vend, por në të njëjtën kohë thekson se përgjegjësia nuk mund të zhvendoset plotësisht te faktorët e jashtëm.
Sipas Kullës, impulsiviteti i Artan Grubit dhe seria e vlerësimeve politike rezultuan të gabuara dhe e çuan atë në një situatë në të cilën barra e tij personale dhe partiake u bë e paqëndrueshme. Ky interpretim e zhvendos debatin rreth arsyeve të “kthimit” të Artan Grubit nga një kontekst i ngushtë penalo-juridik për korrupsionin në një kuadër më të gjerë gjeopolitik dhe strategjik, në të cilin marrëdhëniet me qendrat perëndimore të pushtetit, dinamikat e brendshme politike shqiptare dhe zgjedhjet presidenciale ndërthuren si faktorë që përcaktojnë fatin politik të njërit prej zyrtarëve më me ndikim në dekadën e fundit, thotë Ilir Kula.
