Shkruan: ANALISTI-Qani Shabani
Pas marrjes së mandatit të tretë si kryeministër, Albin Kurti ka bërë premtime konkrete për përmirësimin e të ardhurave të qytetarëve. Kurti ka premtuar se gjatë mandatit të ardhshëm do të rrisë pagën mesatare në sektorin publik mbi një nivel të lartë të qëndrueshëm dhe do të dyfishojë shtesat për fëmijë, duke i çuar ato në një shumë më domethënëse për familjet me më shumë fëmijë. Shtesat për nënat lehona do të rriten për një periudhë gjashtëmujore. Këto masa synojnë rritjen e mirëqenies së familjeve dhe forcimin e kapitalit social e politik të qeverisë.Politikisht, Kurti po përdor një strategji social-demokrate që kombinon drejtësi sociale dhe mbrojtje për familjet, duke synuar jo vetëm përfitime të menjëhershme për qytetarët, por edhe konsolidimin e pozicionit të Vetëvendosjes në arenën politike. Analitikisht, kjo qasje e ekspozon qeverinë ndaj presionit fiskal të drejtpërdrejtë, pasi çdo rritje e pagave dhe shtesave lidhet me të ardhurat reale dhe kapacitetin buxhetor të vendit.
Gjatë katër viteve të fundit, ritmi mesatar i rritjes ekonomike në Kosovë ka qenë rreth 5%. Kjo ka krijuar mundësi reale për ndërhyrje sociale dhe përballim gradual të rritjes së shpenzimeve pa cenuar menjëherë stabilitetin buxhetor. Megjithatë, kjo hapësirë është e kushtëzuar nga vazhdimësia e rritjes ekonomike dhe performanca e të hyrave tatimore.
Rritja e shtesave sociale shërben si instrument për të forcuar besimin e qytetarëve dhe kapitalin politik të qeverisë, por ajo mund të krijojë presion fiskal nëse ritmi ekonomik dobësohet. Në një situatë të tillë, të ardhurat nga tatimet dhe aktiviteti ekonomik do të zvogëloheshin, duke ushtruar presion të drejtpërdrejtë mbi buxhetin e shtetit. Alternativat do të ishin të kufizuara atëherë mundë të kemi rritje taksash, ose rishpërndarje të mjeteve nga investimet kapitale ose zgjerim i borxhit publik. Ky është efekti i ashtuquajtur “balona fiskale”, ku shpenzimet e përhershme rriten më shpejt se burimet që i financojnë.
Strategjia social-demokrate e Kurtit synon mbrojtje sociale dhe barazi më të madhe ekonomike, por ajo ka edhe kosto të fshehur. Nëse ekonomia nuk e mban ritmin e rritjes, qytetarët mund të përballen me presion të shtuar tatimor dhe pasiguri financiare. Masat që në teori forcojnë stabilitetin politik mund të shndërrohen në burim tensioni fiskal nëse nuk planifikohen me disiplinë dhe projeksione të qarta afatmesme.
Ekonomia e Kosovës mund të krahasohet me një familje që rrit shpenzimet fikse pa krijuar rezerva të mjaftueshme. Nëse ritmi i të ardhurave bie, çdo premtim social kthehet në sfidë reale për buxhetin dhe qeverisjen. Premtimet e Kurtit janë ekonomikisht dhe politikisht të fuqishme, por mbështeten në një ekonomi që nuk është e garantuar të rritet me të njëjtin ritëm në të ardhmen.
