www.telegrami.mk
INVESTIGIM
Për POST-Monitoringun
Mickoski nuk po e thotë të vërtetën – po e shtrembëron realitetin politik evropian.
Ja çfarë po ndodh realisht
1. “Heqja nga monitoringu” – manipulim
BE nuk e ka hequr Maqedoninë nga monitoringu sepse është e kënaqur, por sepse:
- procesi i zgjerimit është ngrirë politikisht,
- Maqedonia nuk ka bërë përparim real (sidomos në reformat kushtetuese dhe sundimin e ligjit),
- dhe BE nuk harxhon energji në vende që s’ecin përpara.
Pra: lodhje politike, jo vlerësim pozitiv.
2. Monitorimi ≠ qeveri teknike
Mickoski po i lidh dy gjëra që nuk kanë lidhje direkte:
- monitorimi i BE-së është mekanizëm evropian,
- qeveria teknike është mekanizëm i brendshëm kushtetues (Marrëveshja e Përzhinës).
BE kurrë nuk ka thënë se “s’ka nevojë për qeveri teknike”.
Këtë po e thotë vetë Mickoski, për interesa partiake.
3. Oferta “bujare” për opozitën – taktikë, jo demokraci
Kur thotë:
“le të ketë qeveri teknike në zgjedhjet e ardhshme”ai në fakt pranon se:
- tani nuk do, sepse i kontrollon institucionet;
- më vonë po, kur s’i rrezikon pushtetin.
Kjo s’është kompromis – është zvarritje e kontrolluar.
4. Mesazhi i vërtetë i BE-së (jo ai i Mickoskit)
Mesazhi real është ky:
- Pa ndryshime kushtetuese → nuk ka BE
- Pa shtet funksional → nuk ka presion evropian
- Pa vullnet politik → BE kalon te temat e veta
Mickoski po e shet këtë si “fitore sovraniteti”, por në praktikë është:
izolim i heshtur ndërkombëtar.
Evropa nuk e “liroi” Maqedoninë nga monitorimi – Evropa u tërhoq sepse kjo qeveri nuk lëviz.
Dhe kur BE hesht, zakonisht është shenjë alarmi, jo lavdërimi.
HULUMTIM -OPINION JURIDIK
Mbi mospërputhshmërinë kushtetuese të interpretimit të Qeverisë lidhur me monitorimin e BE-së dhe qeverinë teknike
Lënda e opinionit
Ky opinion juridik shqyrton nëse interpretimi i Qeverisë së Republikës së Maqedonisë së Veriut, sipas të cilit mungesa ose zbehja e monitorimit nga Bashkimi Evropian justifikon moszbatimin e mekanizmit të qeverisë teknike para zgjedhjeve, është në përputhje me rendin kushtetues dhe ligjor të shtetit.
Korniza kushtetuese dhe ligjore
- Neni 8 paragrafi 1 alineja 3 dhe 4 e Kushtetutës përcakton sundimin e së drejtës dhe ndarjen e pushteteve si vlera themelore të rendit kushtetues.
- Neni 9 i Kushtetutës garanton barazinë e qytetarëve para ligjit dhe ndalon privilegjet institucionale.
- Neni 22 i Kushtetutës garanton të drejtën për zgjedhje të lira, të drejta dhe të ndershme.
- Neni 8 paragrafi 1 alineja 11 e Kushtetutës e përcakton integrimin evropian si interes strategjik të shtetit.
- Mekanizmi i qeverisë teknike buron nga Marrëveshja e Përzhinës dhe është i inkorporuar në legjislacionin zgjedhor dhe praktikën kushtetuese.
Analiza juridike
1. Mungesa e bazës juridike për lidhjen BE–qeveri teknike
Nuk ekziston asnjë normë kushtetuese, ligjore apo akt evropian që e kushtëzon zbatimin e qeverisë teknike me ekzistencën ose jo të monitorimit nga BE-ja.
Për rrjedhojë, çdo lidhje e tillë është interpretim politik, jo juridik.
Qeveria teknike si mekanizëm i brendshëm kushtetues
Qeveria teknike përbën instrument të neutralitetit institucional në periudhë zgjedhore dhe ka për qëllim:
- kufizimin e abuzimit të resorëve ekzekutivë,
- garantimin e barazisë zgjedhore,
- forcimin e besimit publik në procesin zgjedhor.
Moszbatimi i saj, pa ndryshim paraprak ligjor ose kushtetues, bie ndesh me parimin e sundimit të së drejtës.
Cenimi i barazisë zgjedhore
Mbajtja e resorëve kyç shtetërorë nga qeveria në fuqi gjatë zgjedhjeve krijon avantazh institucional dhe bie ndesh me:
- nenin 9 të Kushtetutës (barazia),
- nenin 22 të Kushtetutës (zgjedhje të lira).
Kjo e bën procesin zgjedhor formal, por jo materialisht të barabartë.
Keqpërdorimi i heshtjes së BE-së
Interpretimi i heshtjes ose distancimit të BE-së si “mungesë nevoje për monitorim” është juridikisht i pasaktë dhe politikisht i rrezikshëm.
Integrimi evropian, si interes strategjik kushtetues, kërkon rritje të standardeve demokratike, jo reduktim të tyre.
Përfundim juridik
Në bazë të analizës së mësipërme konstatohet se:
- interpretimi i Qeverisë nuk mbështetet në asnjë normë juridike të brendshme apo evropiane;
- moszbatimi i qeverisë teknike cenon parimet kushtetuese të sundimit të së drejtës, ndarjes së pushteteve dhe barazisë zgjedhore;
- çdo zgjedhje e zhvilluar pa mekanizma neutralizimi institucional rrezikon të jetë në kundërshtim me frymën dhe qëllimin e Kushtetutës.
Ky opinion konstaton se argumentimi i përdorur nga Qeveria përbën devijim interpretativ me pasoja kushtetuese dhe demokratike.
www.telegrami.mk
===========================================================
Mesut Shabani
