www.telegrami.mk
investigim
Deklarata për 13.000 parkingje në Tetovë, të përsëritura nga kryetari Bilall Kasami, nuk janë thjesht çështje statistikash. Janë çështje interesi publik dhe përgjegjësie financiare.
Edhe në një skenar minimal, ku funksionojnë vetëm 9.000 parkingje, me çmimin zyrtar prej 40 denarë për orë dhe një shfrytëzim mesatar prej 8 orësh në ditë, Tetova ka potencial për:
- 86.4 milionë denarë në muaj
- ose rreth 1.4 milion euro çdo muaj Supozime reale (jo teorike):
- Parkingje aktive: 9.000
- Shfrytëzim mesatar: 8 orë në ditë
(jo 24 orë – kjo do të ishte joreale) - Çmimi: 40 denarë për orë
- Ditë pune: 30 ditë në muaj
- Kurs këmbimi: 1 euro ≈ 61.5 denarë
- Llogaria:
- 40 den × 8 orë = 320 denarë / parking / ditë
- 320 × 9.000 = 2.880.000 denarë / ditë
- 2.880.000 × 30 = 86.400.000 denarë / muaj≈ 1.4 milion euro në muaj
- Rreth 1.4 milion euro në muaj
- Edhe nëse e ulim në 6 orë në ditë, prapë del mbi 1 milion € në muaj.
- Kjo nuk quhet menaxhim. Kjo quhet papërgjegjësi politike.
- Një komunë që nuk arrin të shpjegojë se çfarë ndodh me mbi 1 milion euro çdo muaj nuk ka asnjë të drejtë morale të flasë për reforma, zhvillim apo “qeverisje ndryshe”.
- Qytetarët nuk janë budallenj.
- Pagesat bëhen çdo ditë.
- Vetëm llogaria publike mungon.
- Deri kur parkingjet e Tetovës të mbeten arkë e mbyllur pa çelës publik, çdo deklaratë e kryetarit është thjesht tym për të fshehur shifrat.
Këto shifra janë të mjaftueshme për të financuar:
- rindërtim rrugësh,
- parkingje publike moderne,
- ndriçim urban,
- investime reale në infrastrukturë.
Por qytetarët nuk shohin asgjë nga këto.
Prandaj, kërkohet publikisht:
1. Auditim i pavarur dhe urgjent i ndërmarrjes/strukturës që menaxhon parkingjet.
2. Publikim mujor i të ardhurave reale nga parkingjet.
3. Sqarim i detajuar se ku shkojnë këto mjete.
4. Kontroll nga Enti Shtetëror i Revizionit dhe institucionet relevante.
Nëse gjithçka është në rregull, auditimi do ta vërtetojë.
Nëse jo, atëherë qytetarët kanë të drejtë të dinë kush mban përgjegjë.
Transparenca nuk është favor politik.
Është detyrim ligjor.
Një komunë që nuk ofron shifra të qarta për një burim potencial prej mbi 1 milion euro në muaj, nuk po dështon teknikisht — po dështon politikisht dhe moralisht.
Pa auditim, çdo deklaratë mbetet propagandë.
Pa shifra publike, çdo justifikim mbetet i pavlefshëm.
Tetova nuk ka nevojë për fjalë. Ka nevojë për llogari. Tani.Një kryetar që flet për shifra, por nuk publikon bilance, nuk udhëheq — manipulon perceptimin.
Tetova nuk ka nevojë për narrativë.
Ka nevojë për auditim.
Jo nesër.
Jo “kur të krijohen kushtet”.
Tani.
Sepse paratë e qytetarëve nuk janë pronë politike.
Janë përgjegjësi ligjore.
1) Ligji për Vetëqeverisje Lokale
Ky ligj rregullon auditimin e veprimtarisë financiare të komunave dhe obligimet e tyre të raportimit.
- Neni 70 (Supervizimi dhe auditimi)
– Kontrolli i veprimtarisë financiare të komunës bëhet nga Ministria e Financave.
– Auditimi i veprimtarisë financiare të komunës kryhet nga Enti Shtetëror i Revizionit (State Audit Bureau) në përputhje me Ligjin për Auditimin e Shtetit.
– Komuna është e detyruar të bashkëpunojë me organet mbikëqyrëse. - Neni 72 (Raportimi te Revizioni)
– Kryetari është i detyruar brenda 30 ditëve nga miratimi i buxhetit dhe bilancit të komunës t’i paraqesë raportet për ekzekutimin e buxhetit dhe bilancin e vitit Entit Shtetëror të Revizionit.
– Raporti i auditimit dorëzohet edhe te Ministri i Financave dhe organet komunale.Këto dispozita krijojnë një bazë ligjore për të kërkuar auditim zyrtar të të ardhurave nga parkingjet, raportim dhe transparentim të shpenzimeve. - 2) Ligji për Financimin e Njësive të Vetëqeverisjes Lokale
Ky ligj rregullon burimet e të ardhurave komunale dhe mënyrën e financimit të tyre (si taksa, tarifa dhe të ardhura tjera).
Komunat kanë kompetencë ligjore të administrojnë dhe arkëtojnë të ardhurat e veta, përfshirë tarifat për shërbime komunale (p.sh. parkingje).
Të ardhurat duhet të jenë të qarta, të evidentuara dhe të raportuara sipas legjislacionit në fuqi.
Kjo mund të përdoret për të argumentuar se të ardhurat duhet të jenë të publikuara dhe të auditohen sipas ligjit, dhe çdo mungesë transparence është shkelje e principit të financave publike.
3) Ligji për Auditimin e Shtetit
Sipas ligjit, Enti Shtetëror i Revizionit ka mandat të auditojë financiarisht çdo njësi të qeverisjes lokale, përfshirë të ardhurat, shpenzimet dhe menaxhimin e fondeve publike.
Përfshin auditimin e:
• Buxhetit dhe ushtrimit të tij,
• Raporteve financiare të komunës,
• Mjeteve të arkëtuara nga shërbime publike (p.sh. parkingje),
• Efikasitetit të përdorimit të fondeve publike.
4) Ligji për Buxhetet dhe Transparenca Financiare
Ndër legjislacionet që sanksionojnë transparencën e financave publike përfshihen edhe ligjet për buxhetet dhe rregullat për transparencë fiskale.
Sipas këtyre:
Komunat duhet të publikojnë buxhetin e miratuar dhe raportet financiare në mënyrë të qasshme për publikun.
Dokumentet financiare duhet të jenë të aksesueshme dhe të plotë për qytetarët dhe organet mbikëqyrëse.
Në kallëzim ndaj një organi si Enti Shtetëror i Revizionit, Ministria e Financave, ose Prokuroria për parregullsi financiare,
Shkelje të Obligimit të Auditimit (Neni 70–72 i Ligjit për Vetëqeverisje Lokale).
Mungesë Raportimi Financiar Publik dhe Transparenca sipas Ligjit për Financimin e Vetëqeverisjes Lokale dhe Ligjit për Buxhetet.
Nëse ka të ardhura të papublikuara apo të paverifikuara, kjo mund të nënkuptojë dështim në menaxhim financiar dhe mosrespektim të detyrimeve ligjor
