Hapësira digjitale në Maqedoninë e Veriut, e cila për një kohë të gjatë është konsideruar si e parregulluar, ka hyrë në një fazë formalizimi. Një ligj i ri, i miratuar në korrik 2025, përcakton tashmë detyrime dhe përgjegjësi të qarta për influencerët, vlogerët dhe krijuesit e përmbajtjeve në rrjetet sociale.
Ky zhvillim ka nxitur reagime të shumta në komunitetin digjital, duke hapur debat mbi kufirin mes lirisë së shprehjes, aktivitetit ekonomik dhe interesit publik.
Kush konsiderohet influencer?
Sipas Agjencia për Shërbime Mediatike dhe Audiovizuale, jo çdo përdorues i rrjeteve sociale përfshihet në këtë kategori. Një person konsiderohet ofrues i shërbimeve mediatike audiovizuale nëse plotëson disa kushte:
Merr vendime editoriale për përmbajtjen
Publikon të paktën 24 video në vit
Ka mbi 10,000 ndjekës
Gjeneron të ardhura nga aktiviteti
Të ardhurat nuk kufizohen vetëm në pagesa direkte. Dhuratat, shërbimet falas, ushqimi apo udhëtimet në këmbim të promovimit konsiderohen gjithashtu aktivitet ekonomik. Ky përkufizim është në përputhje me standardet e Bashkimit Evropian për të parandaluar reklamat e fshehta.
Mbrojtja e të miturve dhe transparenca
Ligji vendos detyrime të qarta për mbrojtjen e të miturve. Krijuesit duhet të përdorin etiketime sipas moshës dhe paralajmërime të qarta për përmbajtjet që mund të ndikojnë negativisht në zhvillimin e tyre.
Një tjetër element kyç është transparenca në reklamim. Çdo përmbajtje komerciale duhet të shënohet qartë me etiketa si:
#ad
#sponsored
paid partnership
Reklamimi i fshehtë është rreptësisht i ndaluar. Gjithashtu ndalohet promovimi i produkteve si duhani, drogat, armët dhe barnat që jepen vetëm me recetë.
Regjistrimi dhe mbikëqyrja
Deri më 19 shkurt, në regjistrin e Agjencisë janë regjistruar zyrtarisht 11 influencerë, ndërsa një është çregjistruar. Megjithatë, nuk ka ende të dhëna për numrin total të influencerëve në vend.
Agjencia ka paralajmëruar mbikëqyrje të rregullt dhe të jashtëzakonshme. Influencerët e regjistruar do të paguajnë një tarifë prej 0.5% të të ardhurave vjetore. Ata gjithashtu janë të detyruar të ruajnë përmbajtjet e fshira për të paktën 30 ditë për qëllime kontrolli.
Reagimi i komunitetit
Ndërkohë është themeluar Shoqata e Influencerëve dhe Krijuesve të Përmbajtjeve Digjitale, e cila ka reaguar ndaj perceptimit të industrisë si “zonë gri”.
Shoqata thekson se bashkëpunimet realizohen me kontrata dhe se influencerët paguajnë tatime. Ajo kërkon që rregullimi të jetë proporcional dhe në përputhje me praktikat evropiane, duke shprehur shqetësim për presion të mundshëm ndaj kompanive që të shmangin bashkëpunimin me influencerë të paregjistruar.
Nga ana tjetër, Agjencia thekson se procesi ka qenë gjithëpërfshirës dhe se vetë komuniteti ka ndikuar në uljen e pragut nga 30,000 në 10,000 ndjekës.
Roli i institucioneve
Edhe Ministria e Transformimit Digjital ka theksuar nevojën për dialog dhe bashkëpunim me sektorin.
Ministri Stefan Andonovski ka zhvilluar takime me përfaqësues të industrisë dhe ka paralajmëruar diskutime të mëtejshme për përmirësimin e rregullores.
Influencerët si redaktorë
Rregullorja e re e trajton influencerin si një aktor me përgjegjësi editoriale. Ata nuk duhet të nxisin dhunë, diskriminim apo gjuhë urrejtjeje dhe janë përgjegjës edhe për komentet në postimet e tyre.
Gjithashtu vendosen kufizime për “product placement”, i cili ndalohet në përmbajtje informative, politike dhe në materiale të destinuara për fëmijë.
Një trend global
Sipas Eurobarometer, 74% e të rinjve të moshës 15–24 vjeç ndjekin influencerë, ndërsa 38% i ndjekin për tema sociale dhe politike.
Rregullimi i këtij sektori është pjesë e një trendi global. Vende si Kina kanë vendosur kërkesa të rrepta për ekspertizë profesionale në tema sensitive, ndërsa edhe Shqipëria po shqyrton masa të ngjashme.
Modeli maqedonas synon të vendosë balancë mes lirisë së shprehjes dhe përgjegjësisë, duke e trajtuar influencerin jo më vetëm si krijues përmbajtjeje, por si një aktor me ndikim real në shoqëri.
