Debati për përdorimin e gjuhës shqipe në provimet profesionale juridike është rikthyer në qendër të vëmendjes, me akuza të ndërsjella mes Bashkimit Demokratik për Integrim (BDI) dhe përfaqësuesve të koalicionit VLEN.
Në një komunikatë publike, BDI thekson se çdo iniciativë që shmang zbatimin e drejtpërdrejtë të Ligjit për Përdorimin e Gjuhëve në provimet për juristë “përbën mashtrim dhe shmangie të detyrimeve ligjore”. Sipas tyre, çështja nuk kërkon zgjidhje të reja apo interpretime shtesë, por vetëm zbatim të ligjit ekzistues.
Partia vlerëson se ligji në fjalë është “lex specialis”, me përparësi ndaj ligjeve të tjera, dhe se ai e rregullon qartë përdorimin e gjuhëve edhe në provimet e jurisprudencës, noterisë dhe përmbarimit. Për këtë arsye, sipas BDI-së, argumenti se duhet harmonizim i mëtejshëm ligjor për të mundësuar përdorimin e shqipes është “shkelje e rendit juridik” dhe relativizim i një të drejte të garantuar.
BDI gjithashtu thekson se problemi nuk qëndron te mungesa e bazës ligjore, por te mungesa e vullnetit për zbatim. Ata kritikojnë edhe propozimet alternative, duke i cilësuar si ulje të standardit të të drejtave gjuhësore dhe përpjekje për të krijuar konfuzion.
Nga ana tjetër, reagimi i koalicionit VLEN, përmes kryetarit të komunës së Haraçinës, Daut Beqiri, vë në pikëpyetje qëndrimin e BDI-së, duke rikujtuar praktikën e deritanishme.
Ai ngre publikisht disa pyetje, duke theksuar se gjatë periudhës 2002–2024, të gjithë funksionarët e BDI-së e kanë dhënë provimin e jurisprudencës në gjuhën maqedonase. Sipas tij, edhe gjatë kohës kur ministrat e drejtësisë ishin nga radhët e BDI-së, provimi është zhvilluar vetëm në maqedonisht dhe “asnjëherë nuk është ngritur kjo çështje për zgjidhje”.
Në këtë kontekst, VLEN akuzon BDI-në për përgjegjësi në situatën aktuale, duke e lidhur atë me, siç thuhet, “problemet e trashëguara nga keqqeverisja”, ndërsa premton se çështjet do të adresohen gradualisht.
Debati nxjerr në pah dy qasje të kundërta: njëra që insiston në zbatim të menjëhershëm të ligjit ekzistues për përdorimin e gjuhëve, dhe tjetra që rikujton mungesën e veprimit institucional në të kaluarën, duke vënë në dyshim konsistencën e kërkesave aktuale.
