www.telegrami.mk
deklarata e Prof.Dr Osman Kadriut
analizë
Më nëfund u paraqit njëri nga gjykatësit e Gjykatës kushtetuese Osman Kadriu me deklaratë për opinion RESPECTE
1. Çfarë problemi po përmend Osman Kadriu
Në Gjykata Kushtetuese e Republikës së Maqedonisë së Veriut vendimet merren me shumicë të thjeshtë.
- Gjykata ka 9 gjyqtarë
- Vendimi mund të kalojë me 5 vota
Problemi që ngrit ai:
Nëse një çështje prek ligje sistemore ose të drejtat e komuniteteve, 5 gjyqtarë mund të rrëzojnë ose ndryshojnë një ligj që është votuar nga parlamenti.
Pra juridikisht vendimi është legal, por politikisht dhe shoqërisht mund të mos jetë legjitim, sidomos në një shtet multietnik.
2. Çfarë propozon ai
Kadriu nuk thotë domosdoshmërisht të vendoset Badinteri, por një shumicë cilësore.
Kjo mund të jetë p.sh.:
- 6 nga 9 vota
- 7 nga 9 vota
- ose një kombinim që kërkon edhe vota nga gjyqtarë të komuniteteve.
Pra ideja është:
vendimet e mëdha të mos merren vetëm me 5 vota.
3. Pse kjo lidhet me shqiptarët
Në Maqedoninë e Veriut shumë ligje lidhen me:
- gjuhën shqipe
- përfaqësimin etnik
- decentralizimin
- Marrëveshjen e Ohrit
Nëse 5 gjyqtarë mund të vendosin, teorikisht mund të:
- rrëzojnë ligje që mbrojnë komunitetet
- ndryshojnë interpretimin e të drejtave kolektive.
Prandaj Kadriu thotë:
vendimet mund të jenë legalisht të sakta, por politikisht problematike.
4. Pse maqedonasit janë kundër Badinterit në Kushtetuese
Badinteri ekziston në:
- Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut
dhe përdoret për ligje që prekin komunitetet.
Por shumë politikanë maqedonas thonë:
- nëse vendoset edhe në Kushtetuese
- atëherë gjykata do të paralizohet.
Prandaj edhe Gordana Siljanovska-Davkova dhe Darko Kostadinovski janë shprehur kundër.
5. Pyetja kryesore: Çka të bëhet deri sa të miratohet ligji?
Realiteti: projekt ligji mund të zgjasë me vite.
Prandaj mbrojtja tani bëhet në 3 mënyra.
1. Presion politik
Partitë shqiptare duhet të kërkojnë:
- ndryshim të ligjit për Gjykatën Kushtetuese
- shumicë të cilësuar për ligje sistemore.
2. Strategji juridike
Kur dorëzohen iniciativa në Kushtetuese duhet:
- argumente mbi Marrëveshjen e Ohrit
- standarde të Këshillit të Europës
- standarde të Gjykatës Evropiane të të Drejtave të Njeriut
Pra çështja të ndërkombëtarizohet juridikisht.
3. Presion ndërkombëtar
Të përdoret procesi i integrimit në:
- European Union
- NATO
sepse stabiliteti ndëretnik është kusht për integrim.
Gjykata Kushtetuese mund të marrë vendime me 5 vota.
- Kadriu thotë se kjo është ligjore por jo gjithmonë legjitime në një shtet multietnik.
- Zgjidhja është shumicë cilësore ose mekanizëm mbrojtës.
- Por deri sa të ndryshohet ligji, mbrojtja është politike + juridike + ndërkombëtare.
nesër pjesa 2 Ka tre skenarë politikë realë pse po diskutohet tani roli i Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut….www.telegrami.mk
