Baza: Marrëveshja Kornizë e Ohrit (2001)
Marrëveshja Kornizë e Ohrit është dokumenti politik që ndryshoi strukturën kushtetuese të Maqedonia e Veriut dhe vendosi:
parimin e barazisë së komuniteteve,
përfaqësim të drejtë,
përdorim zyrtar të gjuhëve të komuniteteve mbi 20%.
Këto parime më pas u inkorporuan në Kushtetutë dhe në Ligji për përdorimin e gjuhëve.
Parimi i barazisë dhe mosdiskriminimit
Marrëveshja e Ohrit garanton:
trajtim të barabartë të komuniteteve etnike,
respektim të identitetit dhe gjuhës së tyre në jetën publike.
Nëse një projekt shtetëror si “Safe City” vendoset vetëm në maqedonisht, atëherë mund të argumentohet se:
krijon pabarazi simbolike në hapësirën publike,
cenon parimin e përfaqësimit të barabartë,
dobëson karakterin multietnik të shtetit.
Përdorimi i gjuhëve në institucionet shtetërorë
Marrëveshja parashikon që:
Gjuha që flitet nga të paktën 20% e qytetarëve është gjuhë zyrtare.
Ky parim nuk kufizohet vetëm në komuna, por zbatohet në nivel shtetëror për institucionet qendrore.
Autostradat dhe projektet si “Safe City” janë kompetencë qendrore → pra, në frymën e Ohrit, duhet të reflektojnë karakterin dygjuhësh të shtetit.
Dimensioni simbolik i hapësirës publike
Marrëveshja e Ohrit nuk është vetëm tekst teknik juridik — ajo ka dimension politik dhe simbolik.
Hapësira publike (rrugë, tabela, sinjalistikë, projekte shtetërore):
përfaqëson shtetin,
transmeton mesazh për barazinë e qytetarëve.
Mungesa e shqipes në një projekt shtetëror mund të argumentohet si:
përjashtim simbolik,
devijim nga fryma e bashkëjetesës multietnike,
reduktim i standardit të arritur pas vitit 2001.
Argument kushtetues
Pas Marrëveshjes së Ohrit, Kushtetuta u ndryshua për të përfshirë:
barazinë e komuniteteve,
përdorimin zyrtar të gjuhëve,
karakterin multietnik të shtetit.
Prandaj mund të argumentohet se:
Nëse institucion shtetëror përjashton shqipen në komunikim publik, kjo nuk është vetëm çështje administrative, por edhe çështje e respektimit të rendit kushtetues të ndërtuar mbi Marrëveshjen e Ohrit.
Përmbledhje e argumentit
Në frymën e Marrëveshjes së Ohrit:
shteti është multietnik
gjuha shqipe është gjuhë zyrtare
institucionet qendrore duhet ta reflektojnë këtë barazi
hapësira publike nuk mund të jetë mono-gjuhësore në projekte shtetërore
Prandaj, mungesa e shqipes në sinjalizime shtetërore mund të konsiderohet:
devijim nga fryma e Ohrit,
dobësim i standardit të barazisë,
shkelje e parimeve kushtetuese që burojnë nga marrëveshja….www.telegrami.mk
nësër pjesa 4
