Rangimet e universiteteve janë bërë pjesë e pandashme e diskursit publik për arsimin e lartë. Çdo publikim i listave ndërkombëtare sjell reagime, krahasime dhe pritshmëri të reja, si nga institucionet akademike ashtu edhe nga studentët dhe prindërit. Në thelb, këto renditje ofrojnë një pasqyrë të rëndësishme mbi pozicionimin global të universiteteve dhe mbi kapacitetet e tyre kërkimore dhe institucionale.
Sistemet e njohura të rangimit bazohen në indikatorë të matshëm dhe të krahasueshëm: prodhimi shkencor, citimet akademike, reputacioni ndërkombëtar, raporti staf–student, ndërkombëtarizimi dhe burimet financiare. Këta tregues janë të rëndësishëm dhe të domosdoshëm për të kuptuar forcën akademike dhe kërkimore të një universiteti, veçanërisht në kontekstin e studimeve të avancuara dhe konkurrencës globale.
Por arsimi i lartë nuk është vetëm çështje pozicioni në lista. Cilësia e një universiteti ndërtohet dhe dëshmohet çdo ditë në procesin mësimor, në auditorë, në laboratorë dhe në përgatitjen reale të studentëve për jetën profesionale. Prandaj, krahas treguesve të rangimit, është e domosdoshme të marrim parasysh edhe parametra të tjerë që e plotësojnë vlerësimin e përgjithshëm të cilësisë.
Një prej tyre është cilësia e mësimdhënies. Aftësia pedagogjike e stafit akademik, përkushtimi ndaj studentëve, qasja interaktive dhe përditësimi i programeve studimore janë elemente që ndikojnë drejtpërdrejt në formimin e studentit. Universitetet më të suksesshme janë ato që arrijnë të ruajnë ekuilibrin mes kërkimit shkencor dhe mësimdhënies cilësore.
Po aq i rëndësishëm është edhe profili profesional i mësimdhënësve. Përvoja e tyre praktike, angazhimi në projekte reale, lidhja me sektorin publik dhe privat, si dhe njohja e zhvillimeve bashkëkohore të profesionit, e bëjnë mësimdhënien më të aplikueshme dhe më relevante për tregun e punës. Ky dimension i cilësisë nuk pasqyrohet gjithmonë drejtpërdrejt në renditje, por ka ndikim të madh në rezultatet afatgjata të arsimit.
Një tregues gjithnjë e më i rëndësishëm i cilësisë është punësimi i shpejtë i të diplomuarve dhe kërkesa e tregut për kuadrot e prodhuar nga universiteti. Kur absolventët integrohen shpejt në tregun e punës, kur profesionet e tyre janë të kërkuara dhe kur punëdhënësit shprehin besim në formimin e tyre, kjo është dëshmi e qartë se universiteti po përmbush misionin e tij shoqëror dhe ekonomik.
Në këtë kontekst, lidhja e universiteteve me nevojat reale të shoqërisë, zhvillimi i praktikave profesionale, bashkëpunimi me biznesin dhe institucionet publike janë elemente që rrisin cilësinë e arsimit të lartë dhe e bëjnë atë funksional dhe të qëndrueshëm.
Prandaj, rangimet universitare dhe parametrat e tjerë të cilësisë nuk duhen parë si alternativa, por si pjesë të së njëjtës tablo. Renditjet ofrojnë orientim dhe krahasueshmëri, ndërsa mësimdhënia cilësore, punësimi i të diplomuarve dhe ndikimi shoqëror japin përmbajtjen reale të arsimit të lartë.
Një debat serioz mbi universitetet kërkon pikërisht këtë qasje të balancuar: të vlerësojmë pozicionimin ndërkombëtar, por edhe rezultatet konkrete; të lexojmë renditjet, por edhe realitetin që prodhojnë universitetet në shoqëri.
Ahmed QAZIMI, PhD i Shkencave të edukimit
