Ka ardhur koha që shqiptarët të mos shkojnë në zgjedhje vetëm për të dhënë një votë, por të dinë çfarë kërkojnë, çfarë mbrojnë dhe për çfarë do të angazhohen pas zgjedhjeve. Nuk mjaftojnë më premtimet para zgjedhjeve dhe harrimi i tyre pas formimit të qeverisë. Shqiptarët duhet të kenë një platformë të qartë kombëtare, e cila duhet të bëhet pjesë e marrëveshjes politike për formimin e institucioneve. ⸻ 1.
SHTET I BARABARTË PËR TË GJITHË QYTETARËT Maqedonia e Veriut duhet të jetë shtet ku çdo qytetar dhe çdo komunitet ka të drejta të barabarta politike, institucionale, ekonomike dhe kulturore. Barazia nuk duhet të jetë vetëm fjalë në Kushtetutë. Barazia duhet të shihet: në institucione, në buxhet, në punësim, në investime, në zhvillimin e komunave, në përdorimin e gjuhëve dhe në vendimmarrje. ⸻ 2.
8 NJËSI ZGJEDHORE Kërkesa jonë është që vendi të ndahet në 8 njësi zgjedhore, në mënyrë që qytetarët të kenë përfaqësim më të drejtë dhe më të barabartë. Sistemi zgjedhor duhet të prodhojë përfaqësues që marrin përgjegjësi para qytetarëve dhe jo vetëm para kryetarëve të partive. ⸻ 3.
LISTA TË HAPURA Duhet të vendosen lista të hapura. Qytetari duhet të ketë mundësi të zgjedhë kandidatin që e beson dhe jo vetëm partinë. Kandidati duhet të dijë se mandatin ia jep qytetari, jo kryetari i partisë. Kjo do të sillte më shumë përgjegjësi, demokraci dhe konkurrencë brenda politikës. ⸻ 4.
DIASPORA TË KETË TË DREJTË TË PLOTË VOTE Diaspora shqiptare është pjesë e pandashme e vendit. Prandaj kërkojmë që qytetarët tanë jashtë vendit të kenë mundësi reale dhe të thjeshtuar për të votuar. Votimi me postë për diasporën duhet të jetë një nga mundësitë që duhet të shqyrtohet dhe të garantohet me ligj, me mekanizma të fortë për sigurinë dhe transparencën e procesit. Diaspora duhet të votojë për: zgjedhjet parlamentare dhe lokale. ⸻ 5.
QEVERIA TË FORMET ME PARIMIN E BADINTERIT Për një shtet multietnik nuk mjafton vetëm shumica numerike. Për çështjet që prekin drejtpërdrejt marrëdhëniet ndëretnike, duhet të respektohet parimi i Badinterit dhe të forcohen mekanizmat e konsensusit. Kjo nuk duhet të përdoret për bllokim të shtetit. Duhet të përdoret për të garantuar barazinë dhe besimin ndërmjet komuniteteve. ⸻ 6.
QEVERIA TË FORMET ME MARRËVESHJE TË QARTA Pas zgjedhjeve nuk duhet të ketë më marrëveshje të fshehta. Nëse një parti shqiptare ose një shumicë e partive shqiptare bëhet faktor vendimtar për formimin e qeverisë, atëherë duhet të ketë marrëveshje publike dhe të shkruar. Marrëveshja duhet të përmbajë: ndarjen e drejtë të buxhetit, decentralizimin, investimet në komunat shqiptare, përfaqësimin institucional, zhvillimin ekonomik, arsimin, infrastrukturën dhe të drejtat gjuhësore. ⸻ 7.
SHUMICA SHQIPTARE TË VENDOSË BASHKË Partitë shqiptare nuk duhet të shkojnë secila veçmas për të kërkuar pushtet. Duhet të ketë një parim: shumica e votës shqiptare të ketë peshë në përcaktimin e përfaqësimit shqiptar në qeveri. Nëse shumica e shqiptarëve mbështet një alternativë politike, ajo shumicë duhet të respektohet. ⸻ 8.
BUXHET I DREJTË DHE TRANSPARENT Nuk mund të ketë barazi politike pa barazi në zhvillim. Buxheti shtetëror duhet të ndahet sipas kritereve të qarta: numrit të banorëve, nevojave zhvillimore, infrastrukturës, varfërisë, investimeve të nevojshme dhe potencialit ekonomik të komunave. Nuk mund të ketë diskriminim të asnjë komune për shkak të përkatësisë së qytetarëve të saj. ⸻ 9.
DECENTRALIZIM I VËRTETË Komunat duhet të kenë më shumë kompetenca dhe më shumë mjete financiare. Nuk mund të kërkojmë zhvillim lokal nëse çdo vendim dhe çdo denar kontrollohet nga qendra. Duhet të forcohen: komunat, arsimi lokal, infrastruktura lokale, zhvillimi ekonomik lokal, kultura, turizmi dhe shërbimet publike. ⸻ 10.
BARAZI NË INSTITUCIONE Përfaqësimi duhet të jetë real dhe proporcional. Shqiptarët duhet të jenë të përfaqësuar në mënyrë të drejtë në: administratë, polici, ushtri, drejtësi, prokurori, institucione shtetërore dhe ndërmarrje publike. Nuk kërkojmë privilegj. Kërkojmë barazi. ⸻ 11.
GJUHA SHQIPE TË ZBATOHET REALISHT Të drejtat gjuhësore nuk duhet të mbeten vetëm në dokumente. Qytetari duhet të mund të komunikojë me institucionet në gjuhën e tij dhe të marrë shërbime të barabarta. Ligji duhet të zbatohet në praktikë dhe jo vetëm në letër. ⸻ 12.
ARSIM DHE UNIVERSITETE Duhet investim më i madh në arsim. Duhet të forcohen universitetet, shkollat profesionale dhe arsimi në gjuhën shqipe. Të rinjtë duhet të kenë mundësi të ndërtojnë të ardhmen këtu dhe jo të detyrohen të largohen për shkak të mungesës së mundësive. ⸻ 13.
ZHVILLIM EKONOMIK Duhet të krijohen politika që sjellin investime në zonat ku jetojnë shqiptarët. Duhet të zhvillohen: industria, bujqësia, blegtoria, turizmi malor, agroturizmi, bizneset familjare, prodhimi ushqimor dhe energjia e pastër. Shteti duhet të investojë aty ku qytetarët kanë nevojë, jo vetëm aty ku ka më shumë ndikim politik. ⸻ 14.
ZHVILLIMI I MALËSIVE SHQIPTARE Malësitë e Sharrit, Pollogu dhe zonat rurale kanë potencial të madh për: turizëm, bujqësi, blegtori, produkte tradicionale, alpinizëm, sport dhe rekreacion. Duhet një program shtetëror për zhvillimin e tyre. Mos të presim që malësitë të boshatisen dhe pastaj të kujtohemi për to. ⸻ 15.
POLITIKA PËR RININË Rinia është e ardhmja. Duhet të krijohen programe për: punësim, strehim, arsim, biznes të ri, sport, kulturë dhe kthimin e profesionistëve nga diaspora. Një shtet që humb rininë e tij humb të ardhmen. ⸻ 16.
KRYETARI I PARTISË NUK MUND TË JETË EDHE KRYETAR I SHTETIT/PUSHTETIT EKZEKUTIV LOKAL Duhet të vendosen rregulla të qarta për ndarjen e funksioneve politike dhe publike. Një kryetar partie duhet të jetë kryetar i partisë së tij, ndërsa një kryetar komune është kryetar i të gjithë qytetarëve të komunës, pavarësisht se për cilën parti kanë votuar. Institucionet duhet të jenë mbi partitë. ⸻ 17.
KRYETARI I KOMUNËS ËSHTË KRYETAR I TË GJITHË QYTETARËVE Kur një person zgjidhet kryetar komune, ai nuk është më vetëm kryetar i votuesve të partisë së tij. Ai duhet të jetë: kryetar i shqiptarëve, maqedonasve, turqve, romëve, boshnjakëve, vllehëve dhe çdo qytetari tjetër që jeton në atë komunë. Kjo është demokracia. ⸻ 18.
NDRYSHIME LIGJORE PARA ZGJEDHJEVE Këto çështje duhet të diskutohen dhe të zgjidhen para zgjedhjeve, jo pasi të mbarojnë zgjedhjet. Sepse qytetari ka të drejtë të dijë: çfarë sistemi po voton, çfarë programi po voton dhe çfarë marrëveshjeje do të zbatohet pas zgjedhjeve. ⸻ 19.
VOTA NUK DUHET TË JETË ÇEK I BARDHË Nuk mund të kërkohet vota e qytetarëve dhe pastaj të harrohen kërkesat e tyre. Vota është përgjegjësi. Prandaj kërkojmë që çdo parti shqiptare të dalë para qytetarëve me një platformë të qartë dhe të thotë: ÇFARË DO TË KËRKOJË? ÇFARË DO TË NËNSHKRUJË? ÇFARË DO TË ZBATOJË? ⸻ 20.
NJË MARRËVESHJE SHQIPTARE PARA ZGJEDHJEVE Partitë shqiptare duhet të ulen në një tavolinë. Jo për interesa personale. Jo për poste. Jo për karrige. Por për një platformë të përbashkët kombëtare dhe qytetare. Kushdo që merr pjesë në këtë marrëveshje duhet të angazhohet publikisht për zbatimin e saj. ⸻ 21.
PA KËTË PLATFORMË, VOTA DUHET TË RISHQYRTOHET Nëse qytetarëve shqiptarë u kërkohet vetëm vota, ndërsa pas zgjedhjeve harrohen kërkesat e tyre, atëherë duhet të ketë një reflektim serioz politik. Vota nuk është pronë e askujt. Vota është e qytetarit. Dhe qytetari ka të drejtë të kërkojë përgjegjësi nga ata që e kërkojnë votën e tij. ⸻
PËRFUNDIM Nuk kërkojmë më shumë se të tjerët. Kërkojmë barazi. Nuk kërkojmë privilegje. Kërkojmë drejtësi. Nuk kërkojmë pushtet për pushtet. Kërkojmë institucione që punojnë për qytetarët. Nuk kërkojmë ndarje të shtetit. Kërkojmë një shtet funksional, demokratik dhe të barabartë për të gjithë. Prandaj kjo platformë duhet të diskutohet publikisht, para qytetarëve, para partive politike dhe para institucioneve. Nëse duam ndryshim të vërtetë, duhet të fillojmë me rregulla të qarta.
BASHKIM POLITIK. BARAZI. DEMOKRACI. DECENTRALIZIM. PËRFAQËSIM I DREJTË. DHE PËRGJEGJËSI PARA QYTETARËVE. Kjo nuk është platformë kundër askujt. Është platformë për barazi dhe të ardhme më të mirë për të gjithë qytetarët e Maqedonisë së Veriut.
