www.telegrami.mk
tekst kritik politik
Ballkani vazhdon të mbetet një hapësirë ku përplasen interesa të ndryshme ndërkombëtare. Përveç ndikimit tradicional të Perëndimit, Turqisë, Rusisë dhe Kinës, vitet e fundit janë shtuar debatet edhe për praninë e aktorëve të tjerë rajonalë dhe globalë në komunitetet myslimane të rajonit. Kjo ka ngritur pyetje mbi mënyrën se si ndikimet fetare, ekonomike dhe politike mund të shfrytëzohen për të krijuar rrjete të reja ndikimi në Maqedoninë e Veriut, Kosovë, Shqipëri, Bosnjë e Hercegovinë dhe Sanxhak.Nga ana tjetër, është e vërtetë se Irani, si shumë shtete të tjera (Turqia, Arabia Saudite, Rusia, Kina, vendet perëndimore etj.), përpiqet të ushtrojë ndikim kulturor, fetar, diplomatik ose ekonomik në rajone të ndryshme të botës, përfshirë Ballkanin. Debati akademik zakonisht fokusohet te “fuqia e butë” (soft power), rrjetet kulturore, organizatat fetare, mediat dhe investimet.
Ndërsa vëmendja e opinionit publik është përqendruar te zhvillimet në Lindjen e Mesme, Ballkani nuk duhet të harrojë se rivalitetet gjeopolitike nuk zhvillohen vetëm me armë, por edhe përmes ndikimit ekonomik, kulturor, mediatik dhe fetar.
Shqetësuese mbetet mungesa e një debati serioz institucional mbi ndikimet e huaja që veprojnë në hapësirën shqiptare të Ballkanit. Në vend që institucionet të jenë transparente dhe vigjilente, shpesh krijohet përshtypja se veprimtari të ndryshme tolerohen ose injorohen për arsye politike apo ekonomike.
Shtetet e rajonit kanë detyrim të monitorojnë çdo përpjekje për ndikim të jashtëm, pavarësisht nëse vjen nga Lindja apo Perëndimi. Çështja nuk është përkatësia fetare apo etnike e askujt, por mbrojtja e sovranitetit, interesit kombëtar dhe rendit kushtetues.
Shqiptarët historikisht kanë dëshmuar se orientimi i tyre strategjik është drejt vlerave euroatlantike. Pikërisht për këtë arsye, çdo tentativë për instrumentalizimin e fesë, identitetit apo vështirësive ekonomike për qëllime gjeopolitike duhet të trajtohet me kujdes dhe përgjegjësi institucionale.
Në kohë të paqarta ndërkombëtare, nevojiten më shumë transparencë, më shumë kontroll institucional dhe më pak lojëra politike me tema të ndjeshme që prekin sigurinë dhe stabilitetin e rajonit.
Sfida për shtetet e Ballkanit nuk është ndalimi i kontakteve ndërkombëtare, por forcimi i institucioneve, transparencës dhe sundimit të ligjit. Vetëm institucione të forta dhe të pavarura mund të garantojnë që asnjë ndikim i jashtëm, pavarësisht origjinës së tij, të mos shndërrohet në instrument për dobësimin e interesave kombëtare dhe demokratike të vendeve të rajonit…www.telegrami.mk
Mesut Shabani
