www.telegrami.mk
LAJMI INTERAKTIV
Analizë politike
Humbja e parë politike e Mickoskit: kur pushteti nuk mjafton për të zgjedhur rektorin
Moszgjedhja e rektorit në Universiteti “Shën Kirili dhe Metodi” nuk është thjesht një procedurë universitare e dështuar. Është sinjal politik. Dhe ndoshta humbja e parë serioze për Hristijan Mickoski që nga ardhja në pushtet.
Në politikë, pushteti matet jo vetëm me numrin e deputetëve apo ministrave, por me aftësinë për të imponuar autoritet institucional. Kur qeveria nuk arrin të ndikojë as në zgjedhjen e njeriut të parë të universitetit më të madh në vend, atëherë bëhet e qartë se jo çdo institucion funksionon me dirigjim partiak.
Universiteti “Shën Kirili dhe Metodi” historikisht ka qenë arenë ndikimesh politike, por edhe vend ku herë pas here është shfaqur rezistencë akademike. Pikërisht për këtë arsye, moszgjedhja e rektorit u lexua më shumë si përplasje politike sesa si debat akademik.
Kjo situatë i dërgon disa mesazhe. Së pari, se brenda vetë strukturave që konsideroheshin të afërta me pushtetin nuk ekziston uniteti i pritur. Së dyti, se universitetet ende kanë potencial të ruajnë një dozë autonomie. Dhe së treti, se pritjet për kontroll të plotë institucional nga qeveria mund të përballen me kufij realë.
Për opozitën, kjo është mundësi për të thënë se “makineria” e pushtetit nuk është aq e pathyeshme sa dukej. Për qeverinë, është paralajmërim se arroganca politike mund të prodhojë rezistencë edhe aty ku mendohej se gjithçka ishte e sigurt.
Në fund, beteja për rektorin nuk është vetëm çështje universiteti. Është test për raportin mes politikës dhe autonomisë akademike. Dhe në këtë test të parë, duket se Hristijan Mickoski nuk mori rezultatin që priste.
Zgjedhja e rektorit në Universiteti “Shën Kirili dhe Metodi” nuk ishte vetëm garë akademike mes dy profesorëve. Ishte një test i drejtpërdrejtë për autonominë universitare dhe për ndikimin politik mbi institucionet publike. Dhe rezultati tregoi se universiteti më i madh në vend ende nuk pranon të funksionojë si degë partie.
Formalisht, procesi kaloi pa parregullsi. Aktualja, Biljana Angelova, fitoi sipas sistemit të pikëve të përcaktuar nga universiteti. Por politikisht, zgjedhjet hapën një debat shumë më të madh: a pati tentativa për të marrë kontrollin mbi UKIM-in përmes presioneve financiare, lobimeve dhe ndikimeve të lidhura me buxhete, projekte dhe fonde europiane?
Fakti që kundërkandidati Darko Danev mori më shumë vota direkte nga profesorët, por humbi në sistemin final të pikëve, e shndërroi procesin në temë politike dhe jo vetëm akademike. Kjo tregoi se logjika e “kontrollit të fakulteteve të mëdha” nuk mjafton për të fituar universitetin. UKIM-i nuk funksionon si parti politike ku dominon vetëm qendra e fuqisë, por si strukturë komplekse ku edhe institutet e vogla kanë peshë vendimtare.
Ajo që e bën situatën edhe më sensitive janë pretendimet për presione ndaj profesorëve. Nëse janë të vërteta pohimet se janë përdorur kërcënime me buxhete, paga apo projekte europiane për të orientuar votën, atëherë kemi të bëjmë me problem serioz demokratik dhe jo me rivalitet akademik. Universiteti nuk mund të menaxhohet me logjikën “voto ose humb fondet”.
Në këtë kontekst, lidhja akademike e Danevit me Hristijan Mickoski e bëri të pashmangshëm perceptimin se këto zgjedhje ishin edhe test politik për pushtetin aktual. Edhe pse kjo nuk dëshmon drejtpërdrejt ndërhyrje qeveritare, krijoi bindjen se një pjesë e qarqeve politike e shihnin UKIM-in si territor ndikimi.
Por rezultati final dha një mesazh tjetër: autonomia universitare ende ka mekanizma mbrojtës. Pikërisht votimi i fshehtë dhe sistemi i balancuar i njësive e penguan që universiteti të dominohej vetëm nga fakultetet më të mëdha ose nga qendrat më të fuqishme të ndikimit.
Kjo është arsyeja pse humbja e Danevit nuk shihet vetëm si humbje personale. Për shumëkënd, ajo është humbja e parë serioze politike e logjikës së kontrollit partiak mbi institucionet akademike. Dhe ndoshta paralajmërim se jo çdo institucion në shtet mund të drejtohet me presion, matematikë pushteti dhe rrjete influence.
Në fund, pyetja më e rëndësishme nuk është kush fitoi rektoratin. Pyetja është: a do të mbetet universiteti hapësirë e mendimit të lirë, apo do të vazhdojnë përpjekjet që edhe akademia të kthehet në fushë beteje politike?…www.telegrami.mk
===============================================================
LAJMI AKTIV QË QARKULLON
========================================================================
MESUT SHABANI TETOVË
