Shkruan: ANALISTI-Qani Shabani
Situata aktuale në Kosovë tregon tensionet ndërmjet pushtetit ekzekutiv, Kuvendit dhe Presidentes. Dekreti i Vjosa Osmanit për shpërndarjen e Kuvendit nuk është vetëm një akt formal, por një instrument procedural i domosdoshëm për të ruajtur funksionimin e Presidencës dhe për të shmangur vakumin institucional.
Procedura për zgjedhjen e Presidentit, sipas nenit 86 të Kushtetutës, kërkon tre raunde votimi: dy raunde me shumicë të cilësuar prej dy të tretash të deputetëve dhe një raund me shumicë të thjeshtë. Paragrafi 3 i këtij neni përcakton se, në rast të moszgjedhjes së Presidentit pas raundeve të parashikuara, Kuvendi shpërndahet automatikisht dhe shpallen zgjedhjet e jashtëzakonshme.
Afati njëmujor që i është dhënë Kuvendit për të kryer procedurën para përfundimit të mandatit të Presidentes nuk u respektua. Në këtë kontekst, dekretimi i Presidentes Osmani ishte një hap i drejtë dhe i domosdoshëm për të garantuar funksionimin institucional dhe kushtetues. Dekreti është nxjerrë duke respektuar kornizën e nenit 86 dhe përpjekjet reale për të zgjedhur një president.
Shpërndarja e Kuvendit nuk është një veprim arbitrar; ajo është pasojë e drejtpërdrejtë e dështimit të procesit të zgjedhjes së Presidentit dhe jo një mekanizëm alternativ. Lëvizja Vetëvendosje e ankimoi këtë vendim në Gjykatën Kushtetuese duke u mbështetur në nenin 82. Sidoqoftë, ky nen nuk është i përshtatshëm për këtë rast, pasi rregullon situata të tjera dhe nuk mund të zëvendësojë specifikimin procedural të nenit 86. Çdo veprim jashtë kornizës së këtij neni mund të konsiderohet juridikisht i diskutueshëm dhe i rrezikshëm për stabilitetin institucional.
Roli i Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Kosovës është vendimtar. Para 31 marsit, Gjykata Kushtetuese mund të japë një afat të shkurtër shtesë për kompromis, që mundëson zgjedhjen e një kandidati konsensual për President. Ky afat mund të përdoret si mekanizëm fleksibiliteti për të ruajtur stabilitetin politik dhe për të shmangur zgjedhjet e jashtëzakonshme.
Nëse kompromisi dështon, presioni ndërkombëtar mund të bëhet i dukshëm përmes lobimit indirekt për zgjedhjen e Presidentes Osmani. Nëse kjo nuk realizohet, Kushtetuta parashikon shpërndarjen e Kuvendit dhe shpalljen e zgjedhjeve të jashtëzakonshme, ku kryeministri aktual, Albin Kurti, nuk do të jetë më në krye të ekzekutivit. Kjo do të sjellë ndryshime të rëndësishme në balancën e pushteteve dhe përbërjen e qeverisë së ardhshme. Ky skenar tregon qartë se Kushtetuta dhe dekretet e Presidentes funksionojnë si instrumente të sinjalizimit institucional dhe si mekanizma për të garantuar vazhdimësinë, legjitimitetin dhe stabilitetin e vendit.
Vendimi i Gjykatës Kushtetuese do të jetë kyç për të sqaruar interpretimin përfundimtar të procedurës, për të lehtësuar kompromisin politik dhe për të përcaktuar rrjedhën e mëtejshme të krizës. Procedurat nuk janë thjesht formalitete; ato janë garanci e legjitimitetit, stabilitetit dhe besimit të qytetarëve në rendin kushtetues.
Kosova, në arenën ndërkombëtare dhe në partneritetin e saj më të madh strategjik me SHBA-të, nuk mund të funksionojë si më parë pa Presidenten Osmani. Mungesa e një figure të konsoliduar dhe legjitime presidenciale do të shkaktonte ngecje në shumë mekanizma të anëtarësimit dhe proceseve ndërkombëtare, duke rrezikuar partneritetet strategjike, kredibilitetin institucional dhe progresin e vendit në strukturat euro-atlantike. Ruajtja e legjitimitetit dhe funksionalitetit të Presidencës është, pra, një element kyç për stabilitetin politik, partneritetin ndërkombëtar dhe rrugën e Kosovës drejt integrimeve ndërkombëtare.
