www.telegrami.mk
lajmi interaktiv
Propozimi për vendosjen e një njësie të vetme zgjedhore në Maqedoninë e Veriut po rihap një debat të vjetër mbi përfaqësimin, barazinë e votës dhe funksionimin real të sistemit elektoral. Reagimet e rezervuara ose kundërshtuese nga parti si BDI, VLEN dhe ASH–Sela-Taravari tregojnë se çështja nuk është vetëm teknike, por thellësisht politike. Ndryshimi i modelit zgjedhor do të ndikonte drejtpërdrejt në mënyrën e shpërndarjes së mandateve, në raportet mes partive dhe në hapjen e hapësirës për subjekte të reja politike, duke e zhvendosur garën nga logjika territoriale drejt asaj të përkrahjes reale elektorale.
Partitë politike shqiptare qoftë pozitë opozitë tremben edhe prej listave të hapura për deputet sepse është përcjellëse e një njësi zgjedhore,sepse mbase nuk u kalojnë njerzit që i do partia jo populli.Edhe kjo është arsye kyçe, dhe shpesh fshihet me qëllim.
Listat e hapura për deputetë, si mekanizëm që zakonisht shoqëron një njësi të vetme zgjedhore, përbëjnë një sfidë serioze për partitë tradicionale. Ato e zhvendosin fuqinë nga kryesitë partiake te votuesi, duke i lejuar qytetarët të ndikojnë drejtpërdrejt se cilët kandidatë hyjnë në Kuvend. Në këtë kontekst, frika e partive si BDI, VLEN dhe ASH–Sela-Taravari lidhet me humbjen e kontrollit mbi renditjen e listave dhe përzgjedhjen e deputetëve, pasi kandidatë me mbështetje reale qytetare mund të tejkalojnë figurat e preferuara të partisë.
Një sistem me lista të hapura do të reduktonte ndikimin e lojalitetit partiak, klientelizmit dhe disiplinës së brendshme të imponuar, duke e bërë përfaqësimin më personal dhe më të përgjegjshëm ndaj votuesve. Për këtë arsye, kundërshtimi nuk buron vetëm nga frika për mandate, por edhe nga rreziku që në Kuvend të hyjnë deputetë që i detyrohen votës publikut dhe jo strukturave partiake.
Një njësi zgjedhore dhe listat e hapura ua prish matematikën e pushtetit.
Ja pse konkretisht:
- Humbin avantazhin artificial. Sot ka 6 njësi dhe vota shqiptare copëtohet. Me një njësi, çdo votë vlen njësoj. Partitë e mëdha nuk përfitojnë më nga gjeografia.
- Rrezik real për mandate. BDI dhe satelitët e saj (VLEN, ASH-Sela) i marrin mandatet me diferenca minimale në zona të caktuara. Një njësi i nxjerr zbuluar: kush s’ka vota reale, bie.
- Fund i tregtisë me mandate. Sot bëjnë pazare: “ky rajon imi, ai yti”. Me një njësi, s’ka pazar, vetëm numra.
- Hap derën për subjekte të reja. Një njësi i favorizon listat e vogla, qytetare ose opozitare reale. Kjo i frikëson më shumë se gjithçka.
- Godet kontrollin etnik. Ata mbijetojnë duke e mbajtur votën shqiptare të mbyllur e të frikësuar. Një njësi e bën garën politike, jo fisnore.
Shkurt e shqip
Një njësi zgjedhore = fund i monopolit. Prandaj tremben.
Partitë politike shqiptare pozitë -opozitë ikin prej një njësi zgjedhore,si “djalli prej kryqit”…www.telegrami.mk
====================================================
Mesut Shabani
